1ο ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΟΙ 1977-78

Δευτέρα, 2 Ιανουαρίου 2017

Θρηνητική ειλικρίνεια



 ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ


Πρωτοχρονιά, και οι ευχές μοιάζουν περιττή φιοριτούρα ή εμπαιγμός σε μια κοινωνία που, λογικά, δεν έχει καμιά ελπίδα. Tο μέλλον έχει προδιαγραφεί παγιδευμένο στην απόγνωση. H χώρα υπερδανείστηκε εξωφρενικά, χρεοκόπησε, έχει χάσει, με υπογεγραμμένες παραδοχές και συνομολογήσεις, την εθνική της ανεξαρτησία και την πολιτική αυτοδιαχείριση, επιτροπεύεται με όρους εξευτελιστικά ταπεινωτικούς. Mας παραμυθιάζουν οι έμποροι της παραπληροφόρησης με επαγγελίες «βελτιώσεων», ενώ τη συμφορά μας την εμπορεύονται εξουσιολάγνοι αριβίστες, οι ατιμώρητοι αυτουργοί της καταστροφής μας.

Eυχές για την καινούργια χρονιά, σε ποιους και με ποιο αντίκρισμα πραγματικότητας;

Nα ευχηθείς τι στις νεκρές ψυχές των παραλογιασμένων από την απόγνωση ανέργων, εκατοντάδες χιλιάδων, που ξεκινάνε σήμερα την τρίτη, τέταρτη, πέμπτη χρονιά ανέλπιδης επιβίωσης, δίχως ίχνος από φως στο οποιοδήποτε βάθος του τούνελ.

Nα ευχηθείς ποια ρεαλιστική ευχή στη νεολαία των δύσκολων πτυχίων, των πρόσθετων μεταπτυχιακών και της άνετης γλωσσομάθειας, που νιώθει τυχερή δουλεύοντας ραγιάς, σε δεκάωρο και δωδεκάωρο μαγγάνι, με εφτά κατοστάρικα μηνιάτικο. O κάθε χυδαίος, ευνοημένος τυχάρπαστος «επενδυτής» μπορεί να καταλύει κάθε ίχνος «κοινωνικού κράτους» επιβάλλοντας εργασιακό μεσαίωνα απανθρωπίας, αποκλείοντας όνειρα προσωπικής ζωής στις ψυχές που εν ψυχρώ καταρρακώνει.

Tι ευχές να δώσεις για την καινούργια χρονιά στον γιατρό που πρωτοβγαίνει στη σύνταξη; Διακόνησε πενήντα τέσσερα (54) χρόνια τους συνανθρώπους του καταβάλλοντας, κάθε μήνα, με άψογη συνέπεια τα όσα απαιτούσε το ασφαλιστικό του ταμείο, που τώρα τον καταδικάζει σε λιμοκτονία ανταποδίδοντάς του 650 ευρώ μηνιαίο εισόδημα.

Eφιαλτική ανεργία, κακουργηματική εκμετάλλευση της εργασίας, ατίμωση και εξόντωση όσων εμπιστεύθηκαν το κράτος και τους πολιτικούς διαχειριστές του. Δεν πρόκειται για συντεταγμένη συλλογικότητα, πρόκειται για γεωγραφικά οριοθετημένη φρίκη. Kαι που το λέμε, τι αλλάζει; Oύτε καν σε ενεργό αφύπνιση των συνειδήσεων δεν μπορούμε να ελπίσουμε, να ευχηθούμε μια λαϊκή εξέγερση στην καινούργια χρονιά είναι η απόλυτη ουτοπία – δεν υπάρχει πια λαός, μόνο αφιονισμένη μάζα τηλεθεατών που καταπίνει παραισθησιογόνα.

Aν φτάσαμε σε τέτοια νέκρα κοινωνικών αντανακλαστικών, είναι γιατί η «πληροφόρηση», η ηλεκτρονική κυρίως, παραδόθηκε ολοκληρωτικά στη λογική του μάρκετινγκ, λογική της μεθοδικής εξαπάτησης. Eυνουχίστηκε ηδονικά ο Eλλαδίτης, σαράντα δύο ολόκληρα χρόνια, αντάλλαξε βιωματικά θησαυρίσματα αιώνων, ποιότητα καλλιέργειας και χαρά της ζωής, με χάντρες και καθρεφτάκια «προοδευτικής» ξιπασιάς και απολυτοποιημένη την ηδονή της καταναλωτικής μονομανίας.

Kαθόλου τυχαία, η «προοδευτική διανόηση» που κάποτε μονοπωλούσε στα πανεπιστήμια τη μαρξιστική τρομοκρατία, τώρα έχει ανετότατα μετοικήσει στα εξουσιαστικά πόστα της απολυταρχίας των «Aγορών». O Iστορικός Yλισμός (αυτοσυνειδησία μαρξισμού και καπιταλισμού, όπως έγκαιρα είχε διαγνώσει ο Λούκατς) μηδενίζοντας κάθε «νόημα» των σχέσεων κοινωνίας, έγινε η κοινή πολιτική ταυτότητα των «κομμάτων εξουσίας»: ΠAΣOK και N.Δ., παθιασμένοι δήθεν αντίπαλοι, που δίχασαν με πείσμα τυφλό τη χώρα («πράσινα» και «γαλάζια» καφενεία), έφτασαν να συγκυβερνήσουν αδιάντροπα πετώντας τα προσωπεία και μοιράζοντας τα λάφυρα (ιλιγγιώδη δανεισμένα ποσά) σε μια αδίσταχτη πλέμπα νεόπλουτων αγροίκων. Στα ίχνη τους βαδίζει σήμερα και ο «αδιάλλακτος» κάποτε ΣYPIZA: συγκυβερνάει με τους σαρδανάπαλους ANEΛ.

Tα πρόσωπα που έχουν την ευθύνη της σημερινής καταστροφής και της εφιαλτικής ανελπιστίας είναι συγκεκριμένα, επώνυμα, σε όλους γνωστά, καμιά δικαιολογία δεν μπορεί να τα αμνηστεύσει. Πριν από τρεις ίσως γενεές, όταν ακόμα επιβίωνε στην Eλλάδα αστική τάξη και στην ύπαιθρο «νοικοκυραίοι», θα πρώτευε στις συζητήσεις επώδυνη η απορία: «Πώς μπορούν και κοιμούνται τις νύχτες οι αυτουργοί τέτοιας καταστροφής, πώς μπορούν να κοιτάζουν τα παιδιά τους στα μάτια;». Σημίτης, Kαραμανλής ο βραχύς, Παπανδρέου ο ολίγιστος, Σαμαράς ο μοιραίος, Tσίπρας ο ολέθριος θα κριθούν από την Iστορία, αλλά αυτή η σκέψη δεν παρηγορεί ούτε μεταβάλλει το πνιγερό αδιέξοδο, την εφιαλτική ανελπιστία εκατομμυρίων Eλλήνων σήμερα. Kαι μάλιστα όταν τα κόμματα στα οποία αρχήγευσαν οι αυτουργοί, συνεχίζουν, δίχως ίχνος αυτογνωσίας, ντροπής ή μετάνοιας, την ίδια νοοτροπία και συμπεριφορά σιχαμερής εξουσιολαγνείας, με αρχηγούς και «στελέχη» όλο και ευτελέστερων προδιαγραφών.

Tο τερατωδέστερο αποκύημα των εγκλημάτων της κομματοκρατίας δεν είναι η ανεργία, ο εργασιακός μεσαίωνας, η απάνθρωπη κοινωνική αδικία ούτε η εξευτελιστική επιτρόπευση, ο διεθνής διασυρμός του ελληνικού ονόματος, οι απειλές να κατατεμαχιστεί η χώρα για να ικανοποιηθούν οι ορέξεις των γειτόνων μας. Tο εφιαλτικότερο από όλα τα δεινά είναι η τέλεια νέκρωση των αντανακλαστικών της ελληνικής κοινωνίας. Eχουν περάσει εφτά χρόνια από τότε που υπογράφτηκε το πρώτο Mνημόνιο (3 Mαΐου 2010) και από τότε προστέθηκαν ακόμα δύο, επαχθέστερα. Aκούμε ότι το Σύνταγμα της χώρας παραβιάζεται από πάμπολλες δεσμεύσεις που επιβάλλουν τα τρία Mνημόνια, δεν εμφανίστηκε όμως, στα εφτά χρόνια, ούτε ένας δικηγορικός σύλλογος αστικού κέντρου, μια ένωση δικαστών, μια πανεπιστημιακή Nομική Σχολή, μια παρέα έστω απόμαχων Aρεοπαγιτών ή Eισαγγελέων ή Συμβούλων της Eπικρατείας να καταγγείλει την ανομία, να διαφωτίσει τους πολίτες – δεν βρέθηκε ένας Λυκουρέζος να μηνύσει τους «πρωταίτιους».

Συνεχίζουν να γίνονται κάποια συλλαλητήρια, «πορείες», συμβολικές «καταλήψεις». Πάντοτε, χωρίς εξαίρεση, για να διεκδικήσουν προνομιακότερη μεταχείριση, όσων διαμαρτύρονται, στην κατανομή των ψιχίων του κρατικού προϋπολογισμού. Ποτέ, καμιά διαμαρτυρία για τις «ανακεφαλαιοποιήσεις» των τραπεζών, τα γκανγκεστερικής λογικής κάπιταλ κοντρόλς, την ωμή καταλήστευση των ασφαλιστικών ταμείων, τις αμείωτες εξωφρενικές προνομίες των κομμάτων, των βουλευτών, των υπαλλήλων της Bουλής. Ποτέ, κανένα συλλαλητήριο για τον εργασιακό μεσαίωνα.

Σε μια κοινωνία δίχως ορίζοντες ζωής άλλους από την κατανάλωση, κοινωνία που θεσμοθετεί την εθελοδουλεία της με Mνημόνια, μόνο μια ευχή χωράει: Kαλή ανάσταση.

ΠΗΓΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (ΕΝΤΥΠΗ ΜΟΡΦΗ)
Έντυπη

Παρασκευή, 30 Δεκεμβρίου 2016

Η ομορφιά της συμμετρίας και το εγκώμιο της ατέλειας


Γράφει ο
Αντώνης Αντωνίου
Συμμετρία και καλαισθησία 

Ας υποθέσουμε ότι υποβάλλουμε σε μια ομάδα ανθρώπων την επόμενη ερώτηση: «Ποιο θεωρείτε πιο όμορφο από τα εξής γεωμετρικά σχήματα; Τον κύκλο, το τετράγωνο ή το παραλληλόγραμμο; Ποιο ικανοποιεί πιο πολύ την αισθητική σας;» Είναι σίγουρο βέβαια ότι οι απόψεις θα διέφεραν. Αλλά είναι επίσης σίγουρο ότι η πλειοψηφία των ερωτηθέντων θα έβαζε σε πρώτο επίπεδο προτιμήσεων τον κύκλο. Θα συμφωνούσε δηλαδή με τους αρχαίους Έλληνες, που πίστευαν και αυτοί, περισσότερο από δύο χιλιάδες χρόνια πριν, ότι ο κύκλος είναι το πιο τέλειο γεωμετρικό σχήμα. Αυτό παρακίνησε τον Αριστοτέλη να ισχυριστεί ότι οι κινήσεις των πλανητών έπρεπε να είναι κυκλικές, αφού ο ουρανός ήταν κόσμος της τελειότητας. Η εμμονή αυτή με τις κυκλικές πλανητικές τροχιές κράτησε ως τις αρχές του 17ου αιώνα, όταν ο μεγάλος γερμανός μαθηματικός και αστρονόμος Γιοχάνες Κέπλερ (Johannes Kepler, 1571-1630) αναγκάστηκε να παραδεχθεί με βαριά καρδιά ότι οι πλανήτες ακολουθούσαν τροχιές όχι κυκλικές, αλλά ελλειπτικές. Και λέμε με βαριά καρδιά γιατί και αυτός μέχρι τότε πίστευε ότι οι πλανήτες ακολουθούσαν τροχιές κυκλικές. 

Που οφείλεται όμως αυτή η ταύτιση της ομορφιάς με το κυκλικό σχήμα; Οι λόγοι είναι κατ’ αρχάς μάλλον ενστικτώδεις. Αυτό σημαίνει ότι δυσκολευόμαστε να τους εξηγήσουμε με ακρίβεια. Ένας μαθηματικός ή ένας φυσικός θα μπορούσε να ισχυρισθεί ότι ο κύκλος είναι το ομορφότερο σχήμα, γιατί είναι και το πιο συμμετρικό, εισάγοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την έννοια της συμμετρίας. 

Η συμμετρία ως έννοια 

Η λέξη συμμετρία είναι αρχαιοελληνική και χρησιμοποιείται σχεδόν αυτούσια σε όλες τις γλώσσες. Σύμφωνα με το λεξικό συμμετρία σημαίνει «σωστό μέτρο, αναλογία». Χρησιμοποιήθηκε στην αρχιτεκτονική για να ορίσει τη «συμφωνία, την αναλογία των μερών ενός οικοδομήματος μεταξύ τους και προς το σύνολο, με στόχο την ομορφιά». Στη συνέχεια η λέξη πήρε, κατ’ επέκταση, και τη γενικότερη έννοια «της κανονικότητας και της αρμονίας που χαρακτηρίζει τα μέρη ενός αντικειμένου» και χρησιμοποιήθηκε και σε άλλους τομείς εκτός της αρχιτεκτονικής. Ιδιαίτερα γύρω στο 1660, κατά την κλασσική εποχή χρησιμοποιήθηκε στη Δύση για να χαρακτηρίσει ένα έργο τέχνης. Αργότερα, περί το 1770, χρησιμοποιήθηκε για να χαρακτηρίσει τη λογοτεχνία, ενώ το 1847 χρησιμοποιήθηκε και στη μουσική. Στην εγκυκλοπαίδειά του ο Ντιντερό (Diderot, 1713-1784), δίνει στη συμμετρία μια έννοια πιο συγκεκριμένη θεωρώντας, σε μια πρώτη προσέγγιση, ότι, αν έχουμε κανονική (ισομερή) κατανομή των μερών ενός αντικειμένου ως προς έναν άξονα, τότε λέμε ότι το αντικείμενο αυτό έχει συμμετρία ως προς τον άξονα αυτόν. Η Γη μας, για παράδειγμα, είναι συμμετρική ή σχεδόν συμμετρική ως προς τον άξονα περιστροφής της. 

Ο όρος χρησιμοποιείται και στη βοτανική (1866), στη ζωολογία, αλλά κυρίως χρησιμοποιείται στη γεωμετρία (1872). Μεταφορικά χρησιμοποιούμε τη λέξη «συμμετρία» για να μιλήσουμε για ιδέες, θέματα ή καταστάσεις που μοιάζουν ή υπάρχει αντιστοιχία μεταξύ τους. Γίνεται εμφανής ο λόγος που η έννοια της συμμετρίας σχετίζεται με τη συμφωνία, την αναλογία, την κανονικότητα, την αρμονία, την ομορφιά. Έτσι, αν ένας φυσικός ή ένας μαθηματικός θέλει να χρησιμοποιήσει, κατά την αναζήτηση των φυσικών νόμων που περιγράφουν όλα αυτά που βλέπουμε γύρω μας, ως οδηγό του την ομορφιά, μέσα στα συστήματα που μελετά, θα πρέπει να εντοπίσει τη συμμετρία. Για να γίνει βέβαια αυτό θα πρέπει να εισαγάγει έναν ακριβή λειτουργικό ορισμό της συμμετρίας. Έτσι, σε μια δεύτερη προσέγγιση, λέμε ότι ένα αντικείμενο είναι συμμετρικό αν δεν αλλάζει εμφάνιση (παραμένει αναλλοίωτο) όταν το υποβάλλουμε σε ορισμένες διαδικασίες. Μένει, για παράδειγμα, αναλλοίωτο σε σχέση με κάποιον άξονα ή σε σχέση με κάποια περιστροφή. Αν πάρετε για παράδειγμα τη «φιγούρα» από ένα τραπουλόχαρτο και θεωρήσετε μια οριζόντια γραμμή, έναν οριζόντιο άξονα, θα δείτε ότι αυτός ο άξονας παίζει το ρόλο ενός καθρέφτη. Το πάνω μέρος της φιγούρας «καθρεφτίζεται» στο κάτω. 

Η συμμετρία αυτή ως προς τον άξονα αυτόν λέγεται κατοπτρική συμμετρία ή συμμετρία δεξιά- αριστερά ή συμμετρία πάνω-κάτω. Ή αν περιστρέψετε τη φιγούρα αυτή κατά μια πλήρη περιστροφή (360 μοίρες) θα πάρετε την ίδια εικόνα. Το τραπουλόχαρτο-φιγούρα παρέμεινε αμετάβλητο ως προς την περιστροφή. Μπορούμε επομένως να πούμε ότι διαθέτει και περιστροφική συμμετρία. 

Συνοψίζοντας λοιπόν θα λέγαμε ότι ένα σχήμα, ένα αντικείμενο ή γενικότερα μια κατάσταση είναι συμμετρική όταν παραμένει αναλλοίωτη σε κάποιες διαδικασίες. 

Κατοπτρική συμμετρία 

Είναι γεγονός ότι οι μεγαλύτεροι αρχιτέκτονες όλων των εποχών και των πολιτισμών χρησιμοποίησαν τη συμμετρία και μάλιστα την κατοπτρική συμμετρία για να εκφράσουν την αίσθηση που είχαν για την τάξη, την ομορφιά και την τελειότητα και να δώσουν στην όρασή μας και στο πνεύμα μας την αίσθηση αρμονίας. Για να το διαπιστώσουμε, αρκεί μόνο να παρατηρήσουμε την Αψίδα του Θριάμβου στο Παρίσι, τους Κήπους του Λε Νότρ στις Βερσαλλίες, την εκπληκτική γοτθική αρχιτεκτονική της Παναγίας των Παρισίων, αλλά πρώτα απ’ όλα τη δικιά μας την Ακρόπολη και τον επίσης δικό μας εκπληκτικό ναό της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη. 

Ένα άλλο παράδειγμα αμφίπλευρης συμμετρίας (δεξιά-αριστερά, κατοπτρική) είναι το σχήμα του ανθρωπίνου σώματος. Το πρόσωπό μας παρουσιάζει μια σχεδόν τέλεια συμμετρία δεξιά – αριστερά. Πάρτε μια από τις φωτογραφίες – πορτρέτα σας και κόψτε την στα δύο ακολουθώντας μια ευθεία γραμμή που να πηγαίνει από τη μέση του μετώπου σας ως τη μέση του σαγονιού σας. Κοιτάξτε την ανάκλαση της μισής φωτογραφίας σ’ έναν καθρέφτη και θα δείτε το ίδιο και απαράλλαχτο πορτρέτο σας. Βέβαια, υπάρχουν κάποιες διαφορές στις λεπτομέρειες, επειδή η συμμετρία ενός προσώπου είναι σχεδόν και όχι απόλυτα τέλεια. 

Η αμφίπλευρη αυτή ιδιότητα σας κάνει να αναγνωρίζετε έναν φίλο σας από το προφίλ του, πλησιάζοντάς τον είτε από δεξιά είτε από αριστερά. Η συμμετρική, επίσης, διευθέτηση των ματιών και των αφτιών επιτρέπει στον άνθρωπο να βλέπει ανάγλυφα τα τοπία και να διακρίνει την προέλευση του ήχου. Μια τέτοια συμμετρία υπάρχει και στο ζωικό βασίλειο με μοναδική εξαίρεση ίσως ένα ψάρι που λέγεται «γλώσσα» το οποίο έχει και τα δύο του μάτια στην ίδια πλευρά. 

Άλλα είδη συμμετριών 


Υπάρχουν και άλλες συμμετρίες. Ένα κύκλος, για παράδειγμα, δεν αλλάζει εμφάνιση αν τον περιστρέψουμε γύρω από το κέντρο του. Παρουσιάζει, όπως λέγαμε και παραπάνω, την αποκαλούμενη περιστροφική συμμετρία. Ο κύκλος παρουσιάζει το απόλυτο ποσοστό περιστροφικής συμμετρίας, αφού σε οποιαδήποτε γωνία και αν τον περιστρέψουμε θα παραμένει πάντοτε ο ίδιος. Για αυτό είναι (ίσως και ενστικτωδώς) το συμμετρικότερο σχήμα. Αλλά και το τετράγωνο παρουσιάζει περιστροφική συμμετρία. Απλώς είναι λιγότερο συμμετρικό από τον κύκλο, αφού δεν παραμένει αναλλοίωτο ως προς οποιαδήποτε περιστροφή. 

Για να μην αλλάζει η εμφάνισή του κατά την περιστροφή, θα πρέπει η γωνία περιστροφής να παίρνει μόνο τέσσερις τιμές, και συγκεκριμένα να είναι 90, 180, 270 ή 360 μοίρες. Το ορθογώνιο παραλληλόγραμμο είναι ακόμα λιγότερο συμμετρικό, αφού μόνο οι περιστροφές των 180 ή 360 μοιρών το αφήνει αμετάβλητο. Ίσως επομένως, να είχαν δίκιο οι αρχαίοι ημών πρόγονοι που επέλεξαν τον κύκλο ως το πιο όμορφο γεωμετρικό σχήμα. Είναι πιο όμορφο απ’ το τετράγωνο ή το ορθογώνιο παραλληλόγραμμο, επειδή είναι πιο απόλυτα συμμετρικός. 

Αλλά και οι κρύσταλλοι του χιονιού που λαμπυρίζουν πάνω στα κλαδιά των γυμνωμένων δέντρων ή που παγώνουν στα τζάμια των σπιτιών, όταν η θύελλα έχει σκεπάσει με λευκό πέπλο την κοιμισμένη εξοχή, είναι εξαιρετικής ομορφιάς. Αν μαγεύουν το μάτι, είναι επειδή οι νόμοι της κρυσταλλοποίησης χρησιμοποίησαν απλές σταγόνες νερού για να δημιουργήσου μια ατελείωτη, σχεδόν, ποικιλία κρυσταλλικής γεωμετρίας με εκπληκτικές συμμετρίες. Δίνουν την αίσθηση της ομορφιάς επειδή ταυτόχρονα παρουσιάζουν κατοπτρική συμμετρία, δηλαδή διατηρούν την ίδια εμφάνιση ιδωμένη από διάφορες κατευθύνσεις, αλλά και περιστροφική συμμετρία, δηλαδή παραμένουν ίδιοι οποιοσδήποτε και αν είναι ο προσανατολισμός τους. 

Συμμετρία καταστάσεων 

Η Κτίση είναι απείρως πιο σύνθετη από έναν κύκλο ή από μια νιφάδα χιονιού όσο συμμετρικά, άρα και όμορφα είναι αυτά τα αντικείμενα. Η Κτίση για να υφάνει το πλούσιο και πολύπλοκο χαλί της πραγματικότητας, χρησιμοποιεί όχι μόνο τη συμμετρία των αντικειμένων, αλλά και τη συμμετρία των νόμων. Για παράδειγμα οι φυσικοί νόμοι παραμένουν ίδιοι όποιος και αν είναι ο προσανατολισμός του εργαστηρίου που τους μελετά. Αυτό βέβαια σήμερα φαίνεται αυτονόητο, αλλά δεν ήταν πάντα τόσο προφανές. 

Ο Αριστοτέλης πίστευε ότι η φυσική κίνηση στο χώρο ήταν η κατακόρυφη, ότι κάθε πράγμα πήγαινε κατά προτίμηση από πάνω προς τα κάτω και ότι η Φύση «μισούσε» το οριζόντιο. Χρειάστηκε να περιμένουμε ως τον 16ο και 17ο αιώνα μέχρι που ο Γαλιλαίος και ο Νεύτων αντίστοιχα, να αποδείξουν ότι μέσα στο χώρο όλες οι διευθύνσεις είναι ισοδύναμες. 

Το μήλο πέφτει κατακόρυφα στο έδαφος, όχι γιατί πρόκειται για μια διεύθυνση ευνοημένη από τη Φύση, αλλά λόγω του ότι ζούμε σε μια σφαιρική Γη που με τη βαρύτητά της, λόγω της μεγάλης μάζας της, έλκει το μήλο προς το κέντρο της. Οι φυσικοί νόμοι, επίσης, δεν εξαρτώνται ούτε από τον τόπο μελέτης. Είτε παρατηρώ έναν γαλαξία από το αστεροσκοπείο της Πεντέλης είτε από το αστεροσκοπείο της Χαβάης οι ιδιότητές του δεν αλλάζουν. Κάποιος που θα παρατηρούσε τον ίδιο γαλαξία από την άλλη άκρη του δικού μας Γαλαξία, θα εντοπίσει τις ίδιες ακριβώς ιδιότητες. Άρα συμπεραίνουμε ότι οι φυσικοί νόμοι παραμένουν αμετάβλητοι στο χώρο. Παρουσιάζουν δηλαδή μια χωρική συμμετρία. 

Οι φυσικοί νόμοι είναι επίσης αμετάβλητοι σε σχέση με το χρόνο. Δεν έχει δηλαδή σημασία αν ο Γιοχάνες Κέπλερ ανακάλυψε τους νόμους που υπαγορεύουν την κίνηση των πλανητών το 1609 ή το 2011, αν ο Έντουιν Χάμπλ (Edwin Powell Hubble, 1889- 1953) ανακάλυψε τη διαστολή του Σύμπαντος το 1929 ή αν την ανακάλυπτε στις μέρες μας. Οι φυσικοί νόμοι ήταν, είναι και θα είναι πάντα οι ίδιοι. Αυτή η μη μεταβλητότητα των νόμων σε σχέση με το χρόνο είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι για τον αστρονόμο. Του δίνει τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει τα τηλεσκόπια σα μηχανές που τον γυρίζουν πίσω στο χρόνο. Όμοια με τον εξερευνητή που πηγαίνει για παράδειγμα πίσω στο Νείλο, μέχρι να φθάσει στις πηγές του, έτσι και ο αστρονόμος πηγαίνει πίσω ως τις απαρχές του Σύμπαντος, του χώρου και του χρόνου. 

Μολονότι το φως που κουβαλά μαζί του τόσες πληροφορίες, ταξιδεύει με τη μεγαλύτερη δυνατή ταχύτητα (300.000 χλμ/δευτ.), στην κλίμακα του Σύμπαντος μετακινείται με ταχύτητα χελώνας. Έτσι, η Σελήνη μας εμφανίζεται πως ήταν πριν από ένα δευτερόλεπτο περίπου, ο Ήλιος πως ήταν πριν από 8 λεπτά, ο πιο κοντινός αστέρας πως ήταν πριν από 4 περίπου χρόνια, ο πιο κοντινός σε εμάς γαλαξίας, αναλόγου μεγέθους με το δικό μας, ο γαλαξίας της Ανδρομέδας, πως ήταν περίπου 2,5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν και ο πιο μακρινός γαλαξίας που παρατηρήθηκε ποτέ πως ήταν πριν από 12 δισεκατομμύρια χρόνια πριν. 

Έτσι, μπορούμε να πούμε ότι οι φυσικοί νόμοι παρουσιάζουν μια χρονική συμμετρία, αφού παραμένουν, σε μεγάλο βαθμό , αναλλοίωτοι με το χρόνο. Και αυτή ακριβώς η χρονική συμμετρία μας δίνει τη δυνατότητα οι φυσικοί νόμοι που ανακαλύψαμε σ’ αυτή τη μικρή γωνιά, τη Γή μας, να μας βοηθούν κατανοήσουμε τις ιδιότητες των αστέρων και των γαλαξιών που βρίσκονται στην άλλη άκρη του Σύμπαντος. 

Κατοπτρική συμμετρία και φυσικοί νόμοι 

Ενώ στους φυσικούς νόμους ισχύει, όπως αναφέραμε προηγουμένως, η χρονική συμμετρία, γεννάται το ερώτημα: τι γίνεται με τις άλλες συμμετρίες; Η κατοπτρική συμμετρία, για παράδειγμα, ισχύει στους φυσικούς νόμους; Ας δούμε μερικά παραδείγματα. Πάρτε οποιοδήποτε φυσικό φαινόμενο, για παράδειγμα τη σύγκρουση ανάμεσα σε δύο μπάλες του μπιλιάρδου. Δείτε την ανάκλασή τους στον καθρέφτη. 

Θέλουμε να μελετήσουμε το αν ο κόσμος που ανακλάται στον καθρέφτη ακολουθεί με ακρίβεια τους φυσικούς νόμους του πραγματικού κόσμου. Αν συμβαίνει αυτό τότε λέμε ότι οι νόμοι αυτοί παρουσιάζουν κατοπτρική συμμετρία. Στον καθρέφτη λοιπόν θα δείτε τις μπάλες του μπιλιάρδου να συναντούνται και να απομακρύνονται προς τις αντίθετες κατευθύνσεις. 

Όμως κανένας από τους φυσικούς νόμους δεν θα παραβιασθεί. Επομένως χαρακτηρίζονται από συμμετρία δεξιά- αριστερά, από κατοπτρική δηλαδή συμμετρία. Ο Τσαρλς Λούτγουϊτζ Ντότζσον (Charles Lutwidge Dodgson, 1832-1898) γνωστός με το ψευδώνυμο Λιούις Κάρολ, στο «παραμύθι» του «Η Αλίκη μέσα απ’ τον καθρέφτη» ήθελε να επαληθεύσει κατά κάποιο τρόπο την άποψη αυτή. Βάζοντας τη μικρή του ηρωίδα να ζήσει μέσα στον κόσμο ενός καθρέφτη ήθελε να την κάνει να βιώσει αυτήν ακριβώς την κατοπτρική συμμετρία. Βέβαια αυτός ο κόσμος δεν είναι ολόιδιος με αυτόν στον οποίο ζούμε εμείς. Αν κοιταχτείτε στον καθρέφτη, ο άνθρωπος που θα ανακαλύψετε θα έχει βέβαια το ίδιο πρόσωπο και το χαμόγελό σας, αλλά η χωρίστρα σας για παράδειγμα θα είναι από την άλλη μεριά, η καρδιά σας θα είναι ελαφρώς προς τα δεξιά και οι περιπεπλεγμένοι έλικες του DNA σας θα περιελίσσονται κατά την αντίθετη φορά από την πραγματική. 
Όμως, a priori, τίποτα από όλα αυτά δεν παραβιάζει τους γνωστούς φυσικούς νόμους. Έτσι αν, σαν άλλη Αλίκη, βρεθείτε στην άλλη πλευρά του καθρέφτη και συναντήσετε ένα φυσικό που θα έχει ελαφρώς την καρδιά του προς τα δεξιά, και του ζητήσετε να σας περιγράψει τους φυσικούς νόμους που διέπουν αυτό το Σύμπαν – κάτοπτρο, οι νόμοι αυτοί θα σας θυμίσουν σε τέτοιο βαθμό τους νόμους του πραγματικού Σύμπαντος, που θα συμπεράνετε το δίχως άλλο ότι και οι φυσικοί νόμοι παρουσιάζουν, αναμφισβήτητα, κατοπτρική συμμετρία.  

Το «σπάσιμο» της συμμετρίας 

Για φανταστείτε ένα σύνολο ανθρώπων που να έχουν όλοι τον ίδιο δείκτη ευφυΐας, έστω το μέσο όρο. Θα είχαμε μια τέλεια συμμετρία ευφυΐας αλλά καμία ελπίδα για να υπάρξει μέσα στο σύνολο αυτό ένας Πλάτωνας, ένας Αριστοτέλης, ένας Νεύτων ένας Αϊνστάιν κλπ., όπως βέβαια και κανένα άτομο με κάποιες νοητικές αδυναμίες. Άρα από δημιουργική άποψη η συμμετρία δεν είναι πάντοτε «καλή». 

Με οδηγό τη συμμετρία των φυσικών νόμων και ως προς το χρόνο και ως προς το χώρο μπορέσαμε πλησιάσαμε στην αρχή της Δημιουργίας. Είδαμε ότι κατά τις πρώτες στιγμές το Σύμπαν ήταν πάρα πολύ μικρό, ζεστό και πυκνό, οι δυνάμεις μπορούσαν να ήταν ενοποιημένες και η ενότητα τέλεια. Αντιθέτως, σήμερα μετά από 15 περίπου δισεκατομμύρια χρόνια, ζούμε σε ένα Σύμπαν απίστευτα πολύπλοκο και ποικιλόμορφο, που διέπεται από τέσσερις διαφορετικές δυνάμεις, με εντελώς διαφορετική ένταση και χαρακτήρα. 

Η δομή επιπλέον τόσο του μικρόκοσμου όσο και του μακρόκοσμου δείχνει ότι η ύλη παρουσιάζει και αυτή μια ποικιλότητα εκπληκτική. Η Κτίση φαίνεται να διασκεδάζει με το να διαφοροποιείται Γιατί δεν «επέλεξε» να κατασκευάσει πανομοιότυπους τους δομικούς λίθους της ύλης; Η απάντηση είναι απλή: ένα τέλειο Σύμπαν θα μπορούσε βέβαια να είναι πιθανό, αλλά θα ήταν άγονο και ζοφερό. Ένα τέτοιο Σύμπαν δεν θα μπορούσε να φιλοξενήσει το άρωμα των τριαντάφυλλων, ούτε το τραγούδι των αηδονιών, ούτε τις λαμπερές φλόγες του ηλιοβασιλέματος. Η τέλεια ενοποίηση, η αλάνθαστη συμμετρία, η απόλυτη τελειότητα θα ήταν συνώνυμες με τη στειρότητα, με μια νεκρή και άγονη φύση. Η Κτίση παρουσιάζει τόσες ομορφιές, ακριβώς επειδή έσπασε η αρχική συμμετρία. 

Το εγκώμιο της ατέλειας 

Αυτήν τη σπουδαιότητα της ατέλειας την ξαναβρίσκουμε στους πιο διαφορετικούς τομείς, από τα μαθηματικά και τη φυσική, ως τη βιολογία. Οι ατέλειες είναι συχνά χρήσιμες, αν όχι αναγκαίες. Τα μικρά λάθη, τα ελαφρά ελαττώματα, οι μικροσκοπικές κηλίδες, οι απειροελάχιστες εξαιρέσεις του κανόνα είναι αναντικατάστατες για την καλή λειτουργία των συστημάτων. Για παράδειγμα, όπως είχε γραφτεί κάποτε στον τύπο, στην Ιαπωνία αναρωτιόντουσαν γιατί τα εναέρια καλώδια που πουλούσε η Γαλλία στην Ιαπωνία φθείρονταν πολύ γρηγορότερα στους σιδηροδρόμους της Ιαπωνίας από ότι στους σιδηροδρόμους στη Γαλλία. Το πρόβλημα απαντήθηκε, όταν έγινε αντιληπτό ότι οι Ιάπωνες μηχανικοί, μανιακοί με την ακρίβεια, τοποθετούσαν τους πυλώνες αφήνοντας ενδιάμεσα διαστήματα ακριβώς 100 μέτρων, ενώ οι γάλλοι ομόλογοί τους άφηναν διαστήματα περίπου 100 μέτρων. Ως εκ τούτου, σχηματίζονταν ένα σύστημα κυμάτων δόνησης μεγάλου εύρους, που έκανε τα ηλεκτρικά καλώδια να τρίβονται πάνω στα εναέρια καλώδια και τα έφθειρε πρόωρα. Το πρόβλημα ήταν η τελειότητα του συστήματος. Η λύση, ήταν μια μικρή ατέλεια στα διαστήματα που αφήνονταν. 

Αλλά και η τελειότητα του χρόνου μπορεί να αποδειχθεί τόσο ολέθρια, όσο και η τελειότητα του χώρου: οι στρατιώτες δεν πρέπει ποτέ να παρελαύνουν με το ίδιο βήμα διασχίζοντας μια γέφυρα, γιατί τα επαναλαμβανόμενα και συγχρονισμένα κτυπήματα θα μπορούσαν να την κάνουν να καταρρεύσει. Είναι το γνωστό από τη φυσική φαινόμενο του συντονισμού. 

Αλλά και αυτή η ίδια η ιστορία του Σύμπαντος αποτελείται από μια σειρά από σπασμένες συμμετρίες, από ελεγχόμενες ατέλειες. Αυτή η ατέλεια μέσα στην τελειότητα είναι εκείνη που επιτρέπει στη σκοτεινή νύχτα να φωτίζεται από αστέρες και γαλαξίες. Ο κόσμος σφύζει από χρώματα, αλλά και από θόρυβο και έξαψη. Για να δημιουργήσει την πολυπλοκότητα και την καινοτομία, το Σύμπαν «αναγκάσθηκε» να σπάσει την τέλεια συμμετρία των αρχικών δυνάμεων. Το έκανε «αυθόρμητα» (οι φυσικοί μιλούν για αυθόρμητο σπάσιμο της συμμετρίας) καθώς κατέβαινε η θερμοκρασία του. 

Πράγματι το κρύο σπάει τη συμμετρία. Αλλά και ένα άλλο σπάσιμο είναι εκείνο μεταξύ ύλης και αντιύλης. Με τον όρο αντιύλη εννοούμε ακριβώς ό,τι και με την ύλη αλλά με διαφορετικό ηλεκτρικό φορτίο. Το αντιπρωτόνιο, για παράδειγμα, είναι ακριβώς όπως και το πρωτόνιο, αλλά με αρνητικό φορτίο. Το αντιηλεκτρόνιο είναι ακριβώς ό, τι είναι και το ηλεκτρόνιο, αλλά με θετικό φορτίο. Δηλαδή, αν βλέπαμε κάποιον ο οποίος αποτελείτο από αντιύλη, δεν θα το καταλαβαίναμε. Εκείνο που θα έπρεπε να αποφύγουμε ήταν να τον χαιρετίσουμε δια χειραψίας γιατί τότε και οι δύο θα εξαϋλωνόμασταν. 

Αν λοιπόν οι αρχικές συνθήκες δημιούργησαν εκτός από την ύλη και την αντιύλη μέσα στο πρωτογενές Σύμπαν, πως γίνεται να ζούμε σήμερα σε ένα Σύμπαν που αποτελείται αποκλειστικά από ύλη; Τι συνέβη στην αντιύλη; Σήμερα γνωρίζουμε ότι μέσα στον Γαλαξία μας δεν υπάρχουν πλήθη αντιαστέρων με ακολουθίες αντιπλανητών, πάνω στους οποίους να υπάρχουν αντι-εσείς που να χειρίζονται τον αντι-υπολογισή τους. Μας το πληροφορούν οι κοσμικές ακτίνες, αυτά τα σωματίδια που γεννιούνται από την επιθανάτια έκρηξη των μεγάλων αστέρων που μας έρχονται από το διάστημα. Περιέχουν μόνο 0,01% αντιύλης. 

Τι θα γινόταν αν δεν είχε σπάσει αυτή η συμμετρία ύλης/αντιύλης; 

Αν επικρατούσε η αντιύλη δεν θα γινόταν τίποτα. Θα ήμασταν σήμερα από αντιύλη. Αν όμως είχαμε τέλεια συμμετρία και είχαμε τόσα σωματίδια όσα και αντισωματίδια, σίγουρα δεν θα υπήρχαμε σήμερα εδώ και να συζητάμε αυτό το θέμα. Η ύλη και η αντιύλη θα εξουδετερώνονταν εντελώς και το Σύμπαν θα περιείχε μόνο φωτόνια, δηλαδή μόνο φως και θα ήταν ανίκανο να δημιουργήσει αστέρες, γαλαξίες κλπ.. Θα ήταν ένα Σύμπαν άγονο. Το Σύμπαν λοιπόν, «αναγκάστηκε» νωρίς να βρει έναν τρόπο να σπάσει αυτή τη συμμετρία ύλης/αντιύλης δείχνοντας μια, άγνωστο γιατί, προτίμηση στην ύλη. Δηλαδή για κάθε ένα δισεκατομμύριο στοιχειωδών αντισωματιδίων δημιούργησε ένα δισεκατομμύριο συν ένα σωματίδια. Απειροελάχιστη διαφορά μεν, πλήρης συνεπειών δε. 

Έτσι το ένα δισεκατομμύριο αντισωματίδια αντέδρασε με το ένα δισεκατομμύριο σωματίδια δημιουργώντας ένα δισεκατομμύριο φωτόνια και περίσσεψε ένα σωματίδιο ύλης χωρίς σωματίδιο αντιύλης που να το καταστρέφει. Για αυτό στο Σύμπαν σήμερα σε κάθε ένα σωματίδιο ύλης αντιστοιχεί ένα δισεκατομμύριο σωματιδίων φωτός. 

Το ερώτημα βέβαια είναι, γιατί αυτή η ρήξη της συμμετρίας και γιατί αυτή η απειροελάχιστη προτίμηση του Σύμπαντος στην ύλη; Η απάντηση δεν έχει γίνει γνωστή ακόμα, παρ’ όλες τις προσπάθειες των φυσικών, και ειδικά του μεγάλου ρώσου αντιφρονούντα στο τότε σοβιετικό καθεστώς Αντρέι Ζαχάρωφ (Andrei Dmitrievich Sakharov, 1921-1989). 

Ένα Σύμπαν ατελές μέσα στην τελειότητά του 

Ζούμε μέσα σε ένα Σύμπαν που μέσα στην τελειότητα «αναγκάσθηκε» να εισαγάγει την ελεγχόμενη ατέλεια για να «επιτρέψει» την ύπαρξή μας. Ζούμε μέσα σε ένα Σύμπαν που είναι εκεί που πρέπει συμμετρικό και εκεί που πρέπει «σπάζει» τη συμμετρία, που είναι εκεί που πρέπει χαοτικό και εκεί που πρέπει αρμονικό. Ζούμε σε ένα Σύμπαν που δημιουργεί μιαν απίστευτη και ταυτόχρονα πανέμορφη ποικιλομορφία. Ζούμε σε ένα Σύμπαν που είναι ατελές μέσα στην τελειότητά του. 


(Ο Αντώνης Αντωνίου, Δρ Αστροφυσικής Παν/μίου Αθηνών είναι Διδάσκων Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και Επιστημονικός υπεύθυνος της Εστίας Γνώσης και Πολιτισμού Χαλκίδας) 

web: http://web.cc.uoa.gr/fasma/
email: ananton@phys.uoa.gr 


i Σημειώνεται ότι η χρονική συμμετρία που αφορά τους φυσικούς νόμους δεν ισχύει όταν αυτοί εξελίσσονται σε κάποιες εξαιρετικές συνθήκες, όπως για παράδειγμα, κοντά στον ορίζοντα γεγονότων μιας μελανής οπής.

Κυριακή, 29 Μαΐου 2016

Μα, γιατί δεν χαίρεστε;

kartΤα καθεστώτα στην προσπάθειά τους ν’ αντέξουν φτιάχνουν παραμύθια. Κατασκευάζουν «πραγματικότητες». Στήνουν γιορτές. Πάνω απ’ όλα όμως παίζουν με τις λέξεις. Πρέπει κάπως να παραπλανήσουν. Ακόμη καλύτερα, να υπνωτίσουν. Να ξεγελάσουν. Να κρύψουν την αλήθεια κάτω από το χαλί που υφαίνουν με λέξεις.
Αξιοποίηση!
«Τα λιμάνια δεν πωλούνται, αλλά αξιοποιούνται».
«Τα αεροδρόμια δεν πωλούνται, αλλά αξιοποιούνται».
«Οι δημόσιοι οργανισμοί δεν πωλούνται, αλλά αξιοποιούνται».
«Η χώρα δεν πωλείται, αλλά αξιοποιείται».
«Το υπερ – Ταμείο δεν είναι πωλητής, αλλά μάνατζερ αξιοποίησης».
Με την ίδια λογική, τα ανήλικα που έφερναν από την πρώην ανατολική Ευρώπη δεν τα πουλούσαν για σκλάβες του σεξ, αλλά τα αξιοποιούσαν. Τι να το κάνει το κορμί της μια 15χρονη ρωσιδούλα; Άντε να το μάθει να χορεύει, να χαίρεται τη θάλασσα, να νιώθει τον αέρα, να κάνει έρωτα, να γεννήσει, να αγαπηθεί. Τζάμπα θα πήγαινε. Μηδέν κέρδος.
Ενώ με την αξιοποίηση που της επεφύλασσαν τα κυκλώματα trafficking, το κορμί τής 15χρονης αποκτούσε αξία. Παρήγαγε κέρδος. Δινόταν η ευκαιρία σε εκατοντάδες γερασμένες χοντροκουράδες να το απολαύσουν. Το κορμί μετατρεπόταν σε μέσο παραγωγής. Όπως μια χώρα ολόκληρη μετατρέπεται σε ευκαιρία επενδυτών. Στο κορμί της. Ποιος γαμεί ιστορίες, αξιοπρέπειες, θέλω και δεν θέλω. Οι νταβατζήδες είναι επενδυτές. Οι νταβατζήδες δεν είναι νταβατζήδες, είναι μάνατζερ αξιοποίησης. Τα κορμιά και οι χώρες είναι προϊόντα. Πρέπει να παράγουν κέρδος, διαφορετικά είναι άχρηστα.
Τα καθεστώτα παραπλανούν. Εμφανίζουν τις καταστροφές ως επιτυχίες. Τα καθεστώτα αγοράζουν χρόνο παραμονής. Με ψέματα και κοροϊδία. Με λέξεις που κρύβουν την αλήθεια. Με πανηγυρισμούς για την εξαθλίωση.
«10,3 δισ. που θα ενισχύσουν ψυχολογικά την αγορά». Η αγορά δεν έχει κατάθλιψη• φτώχεια έχει. Και θα έχει μεγαλύτερη φτώχεια, καθώς χρεωθήκαμε άλλα 10,3 δισ. που θα πρέπει να ξεπληρώσουμε, όμως δεν θα τα δούμε αυτά τα 10,3 δισ. επειδή ήδη τα χρωστάμε. Όμως για να πάρουμε αυτά τα 10,3 δισ. υποχρεωθήκαμε να φτωχύνουμε κατά 5,4 δισ. από τα μέτρα που λήφθηκαν ως προϋπόθεση για να πάρουμε τα 10,3 δισ. Στη γλώσσα των καθεστώτων αυτό είναι επιτυχία, αξίζει πανηγυρισμούς και σημαίνει «τέλος της ύφεσης».
Ό,τι περισσέψει από αυτούς τους πανηγυρισμούς, καλύπτει τις βασικές ανάγκες της χώρας μέχρι τον Νοέμβριο του 2016. Το καθεστώς προσπαθεί να κρύψει το αναμφισβήτητο γεγονός ότι μετά το 2016 υπάρχει το 2017 και τότε θα πρέπει να πληρώσουμε 3 δισ. στον E.S.M., 1,4 δισ. στην ΕΚΤ και 2,1 δισ. σε ιδιώτες επενδυτές. Τι θα γίνει τότε; Τα γνωστά. Θα πρέπει να κοιμόμαστε με τα πόδια ανοιχτά για να μπορούμε και στον ύπνο μας να εξυπηρετούμε ακόμη περισσότερους πελάτες που θα αφήνουν κέρδη στους μάνατζερ της αξιοποίησής μας.
Αυτό το πράγμα, στη γλώσσα των καθεστώτων λέγεται ανάπτυξη. Δεν σημαίνει τίποτε απολύτως αν εμείς βιώνουμε ύφεση και φτώχεια και λουκέτα και απολύσεις και αυτοκτονίες – ναι, ακόμη συνεχίζονται όμως ως διά μαγείας κανείς δεν τις μετράει πια. Η ανάπτυξη έρχεται μόνο για το καθεστώς, τους πελάτες, τους μάνατζερ αξιοποίησης και τους συνδαιτυμόνες τους.
Εμείς, μπορούμε να ζήσουμε με κάτι ψίχουλα υποσχέσεων που μας πετάνε από το τραπέζι και, κυρίως, με τη διαβεβαίωση των αρχόντων ότι μόλις ολοκληρώσουμε το στόχο των 10 δισεκατομμυρίων πελατών ανά νύχτα επί 99 χρόνια θα μας αφήσουν να βγούμε από την υπόγα.
ΠΗΓΗ ΚΑΡΤΕΣΙΟΣ

Πέμπτη, 14 Ιανουαρίου 2016

Aκρισία, η εθνική μας νόσος

ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ
Είναι πολλά τα συμπτώματα στον συλλογικό ελλαδικό μας βίο που συνηγορούν στη διαπίστωση ότι η ακρισία έχει εξελιχθεί σε εθνική μας νόσο. Mοιάζουμε ανίκανοι οι πολίτες στη σημερινή Eλλάδα να κρίνουμε (διακρίνουμε - συγκρίνουμε) ποιότητες, να ξεχωρίσουμε (σταθμίσουμε) τι μας συμφέρει και τι μας βλάπτει, να διαβαθμίσουμε την επικινδυνότητα μιας απειλής ή την ωφελιμότητα μιας ευκαιρίας.

Eχει μειωθεί εντυπωσιακά η ικανότητά μας να αξιολογούμε προσόντα, επιδεξιότητες, κατάρτιση των ανθρώπων που αναλαμβάνουν να διαχειριστούν τη ζωή μας. Eμπιστευόμαστε με απίστευτη αφέλεια τσαρλατάνους, χειροκροτούμε εκστασιασμένοι τυχάρπαστους απατεώνες και μικρονοϊκούς κομπορρήμονες. Σίγουρα, πρέπει να αποτελούμε ιδανική για τους διαφημιστές «αγορά» ευκολόπιστων καταναλωτών. Aποδείχνουμε καθημερινά ανύπαρκτες τις αντιστάσεις μας στη χειραγώγηση, στην εσκεμμένη φημολογία, στην εξαπάτησή μας από συνθηματολογίες. Παιδαριωδώς αφελείς υιοθετούμε κάθε ηλίθια «πληροφορία», κάθε ανεξέλεγκτη φαρμακερή κακολογία ή έπαινο ή ετικέτα για οποιονδήποτε.

Iσως αυτή η λοιμική της ακρισίας να ξεκινάει από τα πρώτα μας βήματα στο σχολειό: Δυσκολεύεται «το καημένο το παιδί» μας με τα προβλήματα που του έδωσε ο δάσκαλος, το βοηθάμε λοιπόν να τα λύσει – η κατεστημένη νοοτροπία αξιολογεί σαν υπέρτερη (για κάθε πρόβλημα) την έτοιμη ή την «άνωθεν» λύση από τη χαρά της πρόκλησης για την κατάκτηση της λύσης. Στο ελλαδικό σχολείο το «πρόβλημα», η «άσκηση», είναι επαχθές χρέος, αναγκαίο κακό, όχι χαρά αναμέτρησης με τη δυσκολία, παιχνίδι κριτικής ευρηματικότητας, αφορμή να ανακαλύψεις τις ικανότητες του μυαλού σου.

Δεν ξέρω αν υπάρχει επί γης άλλη κοινωνία όπου να ευδοκιμούν «λυσάρια» – βιβλία που προσφέρουν έτοιμες τις λύσεις όσων προβλημάτων περιέχονται στα σχολικά βιβλία για την άσκηση των μαθητών ή έτοιμη τη μετάφραση και τη γραμματική - συντακτική ανάλυση των αρχαίων κειμένων. Στο Eλληνόπουλο πάντως χαρίζονται όλοι οι κόμποι λυμένοι, όλα έτοιμα για χρηστική κατανάλωση. Iδια είναι και η λογική του «εξεταστικού συστήματος» στο Eλλαδέξ: χρηστική λογική της «απομνημόνευσης» στις πανελλήνιες (εισαγωγικές στο πανεπιστήμιο) εξετάσεις, λογική που καθιστά χρηστικά αυτονόητη και την «αντιγραφή» στα πανεπιστημιακά έδρανα (στατιστικά σε ποσοστό 85%). Aκριβώς η ίδια λογική έχει οδηγήσει τη χώρα μας και στο απόγειο της εκβαρβαρωτικής χρησιμοθηρίας, το «φροντιστήριο»: Nα υποκαθιστά τη σχολική (οπωσδήποτε), συχνά και την πανεπιστημιακή εκπαίδευση το χρυσοπληρωμένο ιδιωτικό μάθημα (το «ιδιαίτερο»).

Mε τέτοιον έγκαιρο εθισμό στην ευκολία, στην καταναλωτική εκδοχή της εκπαίδευσης, είναι απολύτως φυσιολογικό επακόλουθο η ακρισία: η ανικανότητα διάκρισης του ορθού από το λάθος, του έγκυρου από το εσφαλμένο, της επίμοχθης κατάκτησης από την απερίσκεπτη πρόσληψη και παραδοχή. Γινόμαστε πολίτες και περιμένουμε τις λύσεις των προβλημάτων μας έτοιμες, σαρκωμένες σε «χαρισματικούς» ηγέτες, ή τις αναζητάμε σε «λυσάρια» ιδεολογημάτων, ελιξήρια «κεντροαριστεράς» ή «κεντροδεξιάς» σολομωνικής – σε «συνταγές Φραγκοβανδάλων μάγων».

Aπολύτως φυσιολογικό και τα σχόλια των αναγνωστών αυτής εδώ της επιφυλλίδας, στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας, να επαναλαμβάνουν μονότονα, χρόνια τώρα, τη σταθερή επίκριση: «Kάνεις μόνο κριτική, δεν προτείνεις λύση» – «κατακρίνεις τους πάντες, χωρίς να έχεις να αντιτάξεις κάτι το συγκεκριμένο θετικό» – «έρχονται εκλογές, τους βγάζεις όλους σκάρτους, ποιον επομένως να ψηφίσουμε;». Σε προφορικές συζητήσεις, μετά από διαλέξεις ή παρουσιάσεις βιβλίων, το αίτημα γίνεται προστακτική έκκληση: «Πες μας ποιον να ψηφίσουμε, κατεβάστε σχήμα εσείς, οι “πνευματικοί ταγοί” να σας ακολουθήσουμε».

Eίναι απόλυτα σεβαστή η αγωνία των ανθρώπων, κατανοητή η ασφυξία που νιώθουν εγκλωβισμένοι σε ένα πολιτικό σύστημα εντελώς πια ανυπόληπτο, κραυγαλέα ανίκανο, αμετανόητα φαύλο, ανήθικο-σάπιο ώς το μεδούλι του. Oμως κανένας σοφός, κανένας δάσκαλος, κανένας Nέστορας σύνεσης και ευθυκρισίας δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ευθύνη του πολίτη να κρίνει το ορθότερο πρακτέο. Oι λύσεις στα κοινωνικά-πολιτικά προβλήματα γεννιώνται από τη συνισταμένη της ατομικής ευθύνης των πολιτών, την κοινωνική δυναμική που προκύπτει από αυτή τη συνισταμένη, είναι συνάρτηση οι λύσεις της κατά κεφαλήν καλλιέργειας των πολιτών. Δεν αντιπαλεύονται καταστροφικές κρίσεις, ούτε η πολιτισμική παρακμή, με ετοιματζίδικες συνταγές ή με θεόπεμπτους ηγέτες.

Δουλειά και χρέος του δασκάλου είναι να φωτίζει τα προβλήματα, τα πραγματικά τους δεδομένα, να τα αναλύει με ορθολογισμό και τιμιότητα. Nα ελευθερώνει την κρίση του πολίτη από ψευδαισθητικές υποβολές, ψυχολογικές αγκυλώσεις, σκόπιμες στρεβλωτικές οπτικές. Tελικά, όμως, την ευθύνη της κρίσης για το συμφερότερο την έχει ο πολίτης. Aυτός θα αποφασίσει αν θα προκρίνει το μη χείρον, αν θα εμμείνει ασυμβίβαστος στη λευκή ψήφο, αν θα επιλέξει την αποχή από την εκλογική διαδικασία. Oποια απόφαση κι αν πάρει, η ουσιωδέστερη συμβολή του στα κοινά θα είναι η συνειδητή και με σοβαρότητα επίγνωση ότι η ψήφος του κρίνει τη ζωή του, την ποιότητα του μέλλοντός του, το αν θα κληροδοτήσει χαρά ή συμφορά στα παιδιά του.

O συλλογικός βίος, σε κάθε παραμικρή πτυχή του, από το σχολείο ώς το «σούπερ μάρκετ» και από την τηλεόραση ώς το κοινοβούλιο, συνεχίζει να λειτουργεί αυτονόητα με όρους μεθοδικού βιασμού της κρίσης του πολίτη, προγραμματικού αποκλεισμού της κριτικής σκέψης. H ακρισία έχει παγιωθεί ως εθνικό μας νόσημα, ενδημική συμφορά, συλλογική αναπηρία. Zήσαμε τα τελευταία χρόνια εξευτελιστικές επιπτώσεις, καταστροφικές συνέπειες της ακρισίας μας: Xειροκροτήσαμε και οδηγήσαμε στη Bουλή κομματικούς αρχηγούς, που κανένας σοβαρός άνθρωπος δεν θα τους εμπιστευόταν έστω και τη διαχείριση περιπτέρου. Ψηφίσαμε πρωθυπουργό με ολοφάνερη διανοητική υστέρηση, υπουργό υπεύθυνο για την άμυνα της χώρας έναν κοινό λωποδύτη, τηλεκατευθυνόμενα πρακτοράκια να διαχειρίζονται την οικονομία, τυχάρπαστα προϊόντα της κομματικής κουζίνας να έχουν την ευθύνη της παιδείας και του πολιτισμού των Eλλήνων, προσφέραμε βουλευτικούς θώκους σε τραμπούκους θιασώτες της βίας – τι άλλο πρέπει να δούμε για να τρομάξουμε από την ακρισία μας;

Συμπληρώνουμε φέτος σαράντα χρόνια διαιώνισης ενός συμπτώματος, που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες είχε διάρκεια λίγων μηνών ή, το μέγιστο, ενός - δύο ετών: Mιλάω για την αναγραφή συνθημάτων στους τοίχους, τον βανδαλικό πρωτογονισμό καταρρύπανσης ή και καταστροφής μνημείων, δημόσιων και ιδιωτικών κτηρίων, την κουρελαρία και βρωμιά των αφισοκολλήσεων την εξωραϊσμένη σαν «ελεύθερη διακίνηση ιδεών». Kραυγάζει το σύμπτωμα ότι, δίχως φραγμούς, η ακρισία μεταβάλλει τη συνύπαρξη σε «ένα απέραντο φρενοκομείο».
ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Έντυπη

Σάββατο, 14 Νοεμβρίου 2015

Το οχυρό «Ευρώπη» ΚΑΡΤΕΣΙΟΣ

Γνωστό τοις πάσι πως οι ευρωπαίοι δεν μετακινηθήκαν ποτέ επειδή κινδύνεψαν από πολέμους, πείνα και λοιμούς, επειδή σκέφτηκαν να αναζητήσουν κάπου αλλού την τύχη τους ή επειδή … απλώς θέλησαν να αποκτήσουν αποικίες. Το λέει και η Ιστορία:

kartesios2
Γνωστό τοις πάσι πως οι Ευρωπαίοι είναι μία καθαρή φυλή, ένα φύλο, με κοινή καταγωγή και ενιαίο πολιτισμό. Μία ενιαία ταυτότητα, βρε παιδί μου, πως να το πω!
Το λέει και η Ιστορία:
kartesios 2a

Γνωστό τοις πάσι πως όπου κι αν βρέθηκαν οι ευρωπαίοι, κατέφτασαν ύστερα από επίσημη πρόσκληση – παράκληση και κέρδισαν τις εντυπώσεις αποκλειστικά με το πνεύμα τους.
Το λέει και η Ιστορία:
kartesios4
British-colonial-officers-stand-guard-760-x-586
kartesios5
Ως εκ τούτου είναι πολύ λογικό να μην επιθυμούν οι Ευρωπαίοι μετακινήσεις ανθρώπων από άλλες ηπείρους προς τη δική τους ήπειρο με το επιχείρημα ότι πρέπει να μείνουν στον τόπο τους και να μη μολύνουν την ευρωπαϊκή καθαρότητα και ανωτερότητα.

Η ομιλία του Στέλιου Ράμφου με θέμα, Εμείς και η Ευρώπη

Ολόκληρη η ομιλία του Στέλιου του Ράμφου στο δημοτικό Ωδείο Λάρισας όπου είχε προσκληθεί στις 29 10 15 από το τμήμα Erasmus του πανεπιστημίου της Θεσσαλίας να μιλήσει με θέμα, Εμείς και η Ευρώπη.

Καλησπέρα. Να πω πρώτα ότι τον τελευταίο καιρό, είχα τέσσερεις πέντε προτάσεις, τον τελευταίο μήνα για ομιλία που μου ζητούσαν όλοι, Εμείς και η Ευρώπη. Απόρησα και ανησύχησα κατά κάποιο τρόπο, κι αναρωτήθηκα γιατί δεν νοιώθουμε αρκετά βολικά; Δεν είναι απολύτως πιστικό το «Ανήκουμε στη Δύση» η το η «Ελλάδα στους Έλληνες»; Γιατί καμιά φορά το αντιπαρατιθέμενο ας πούμε σύνθημα στο «Ανήκουμε στην Ευρώπη» είναι ότι η «Ελλάδα στους Έλληνες». Είναι όπως θυμόσαστε, η ξέρετε, το σύνθημα του Ιωάννου Μεταξά μετά του Ανδρέα Παπανδρέου και τώρα άλλων. Αλλά είναι κι αυτό έτσι χαρακτηριστικό, είδαμε το καλοκαίρι στο δημοψήφισμα ένα 60% να λέει, όχι, το οποίο μετετράπη την επομένη το πρωί σε ναι, πράγματα δηλαδή που δείχνουν ακριβώς ότι υπάρχει κάτι τι αόριστο, κάτι ρευστό μέσα σ αυτή τη ιστορία, και βεβαίως το τελευταίο απ όλα, είναι και το κρισιμότερο ας πούμε, είναι το τελευταίο το βαρύτερο και το πιεστικότερο μνημόνιο το οποίο κι αυτό έγινε για να ανήκουμε στη Δύση, για να μην βγούμε απ την Ευρώπη, επομένως καλό είναι να τα συμμαζέψουμε όλα αυτά τα πράματα. Θα προσπαθήσω να βοηθήσω προς αυτή την κατεύθυνση και εννοείται ότι δεν θεωρώ θέσφατα όσα θα πω, άλλωστε θα μπορούμε να τα συζητήσουμε μετά, αλλά έχω κάνει κάποιες σκέψεις τις οποίες θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας.
Να πω πρώτα απ όλα, ότι αυτή η ιστορία, που ανήκουμε και που δεν ανήκουμε κι όλα αυτά τα πράματα, και οι καλές η κακές σχέσεις ας πούμε, έχουν ένα ιστορικό παρελθόν το οποίο πρέπει να το ξεκαθαρίσουμε στο μυαλό μας. Να πούμε ότι ξέρουμε πολύ καλά απ τα παλιά-παλιά, ότι έχουμε έναν ενιαίο αρχαίο κόσμο, στον ενιαίο αυτό αρχαίο κόσμο έρχεται κάτι ακόμα πιο ενιαίο, η ρωμαϊκή αυτοκρατορία, έχουμε μετά ένα ρήγμα στην αυτοκρατορία αυτή με το Μεγάλο Κωνσταντίνο, όπου ένα ρήγμα το οποίο μέσα στους αιώνες παίρνει και ορισμένη μορφή, μορφή που σημαίνει μια σταδιακή ας πούμε, ένα σταδιακό έτσι ρυθμό της αυτοκρατορίας, γιατί ενώ επι Ιουστινιανού δειλά «Οι Νεαρές» η νομοθεσία της καθημερινότητος που θα λέγαμε γράφονται στα ελληνικά για να μην υπάρχουν δυσκολίες, επειδή στα δικαστήρια οι άνθρωποι που προσήρχοντο δεν ήξερα πια λατινικά, αλλά επι Ηρακλείου τον 7ο αιώνα οι νόμοι όλοι γράφονται στα ελληνικά και εξελληνίζεται η αυτοκρατορία τον 7ο αιώνα. Το 600, 610, 620. Εδώ να προσθέσουμε ότι βεβαίως δεν παραιτήθηκε από το όνομά της Αυτοκρατορία, δηλαδή δεν έπαψε ποτέ να ονομάζεται Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία πάνω απ το Βυζαντινό, είναι του 17ου 18ου αιώνος ανακάλυψη των ιστορικών για να χρωματίζουν ιδαίτερα τη ιστορία της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αλλά εξου και είμαστε ρωμιοί. Εν πάσει περιπτώσει λοιπόν είχαμε αυτό, είχαμε μια επι πλέον τον 8ο αιώνα μια μεγάλη ρήξη, γατί για πρώτη φορά στέφεται αυτοκράτωρ το 800 ο Καρλομάγνος. Το δε 812 αν δεν με απατά η μνήμη μου αναγνωρίζουν οι πρέσβεις της Κωνσταντινουπόλεως του αποδίδουν τον τίτλο βασιλεύς, άρα τον αναγνωρίζουν πια για πρώτη φορά, και επομένως έχουμε το μόρφωμα η Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία του Γερμανικού Έθνους, ό τίτλος βασιλεύς δεν ήταν βασιλεύς των Ρωμαίων, αλλά ήταν απλώς βασιλιάς.
Εν πάση περιπτώσει οι προστριβές αρχίζουν θέλω να πω και ήδη το 867 επι πατριαρχίας Φωτίου έχουμε ένα πρώτο σχίσμα, ένα μικρό, εκεί ήταν το filioque, τα άζυμα των ιερέων, η αγαμία του κλήρου κτλ. Και βεβαίως έχουμε μια απαλοιφή από τα πατριαρχικά δίπτυχα, δηλαδή από την επίσημη εκφώνηση ας πούμε των τιμωμένων προσώπων κατά την Θεία Λειτουργία, απαλοιφή του ονόματος του Πάπα για πρώτη φορά. Φεύγει το όνομα του Πάπα, μιλάμε πια για τον 10ο αιώνα 990 1000, εκεί. Ταυτόχρονα στην Ευρώπη έχουν αρχίσει βαθύτατες μεταρρυθμίσεις στο επίπεδο το θρησκευτικό, σε ένα μοναστήρι που έχετε δει όλοι όσοι από σας έχετε πάει στο Παρίσι όπως ανεβαίνουμε τo boulevard saint michel αριστερά μας είναι κάτι ερείπια από ένα παλιό μοναστήρι, για να πάμε στη Σορβόννη. Αυτό το μοναστήρι είχε διαδραματίσει ένα ρόλο επαναστατικής σημασίας για τα χρόνια εκείνα, διότι προώθησε όσο κανείς άλλος μεταρρυθμίσεις και αντιλήψεις που έφερναν κοντά την Καθολική Εκκλησία προς τα πράγματα της ιστορικής ζωής, προς τη άμεση ζωή κι όχι απλώς μόνο προς τα έσχατα της ιστορίας, δηλαδή τη Δευτἐρα Παρουσία, την ανάσταση, το millennium τη χιλιετία κτλ. Ήδη δηλαδή αρχίζει μια μετακίνηση στην Δύση η οποία φωτίζει το ενδιαφέρον προς τα ιστορικά πράγματα τα οποία αποκτούν σημασία, και αυτό, αυτή η έμφαση στον κόσμο μεγαλώνει το χάσμα μεταξύ των δύο Πατριαρχείων ας πούμε έτσι, σε ένα τέτοιο βαθμό ώστε πια το 1054 έχουμε το οριστικό σχίσμα όπου Πάπας και Κηρουλάριος ο Πατριάρχης της εποχής εκείνης αλληλοαφορίζονται, ο καρδινάλιος εκπρόσωπος του Πάπα καταθέτει τον αφορισμό στην Αγία Τράπεζα της Αγίας Σοφίας, και η υπόθεση τελειώνει πια με ένα μεγαλοπρεπές σχίσμα. Αφού προηγουμένως όμως προς τα τέλη του 10ου αιώνος το 980, 990 έχουμε τον προσηλυτισμό στη ορθοδοξία, των Σλάβων, πράγμα το οποίο βεβαίως τους δίνει μια τεράστια αυτοπεποίθηση αλλά πλέον η ρήξη είναι οριστική.
Η πορεία, στα γεγονότα που ακολουθούν είναι επίσης χαρακτηριστική, γιατί στην Ανατολή έχουμε μια πεισματική αντίθεση σ οτιδήποτε έχει να κάνει με την αναγνώριση του ελλόγου στοιχείου στη πίστη, μ ένα τρόπο πολύ απορριπτικό, η ανατολή απορρίπτει τη λογική και δογματικά το 1351 όταν τελειώνουν οι ησυχαστικές έριδες. Η Δύση αρχίζει και αυτό το πράγμα και το καλλιεργεί τον 13ο αιώνα με μεγάλους σοφούς ας πούμε τον Αλβέρτο τον Μέγα, και τον Θωμά τον Ακινάτη, μεγάλους μελετητές οι οποίοι βάζουν για πρώτη φορά τον Αριστοτέλη μέσα στη Θεολογία και τα ερωτήματα τα Αριστοτελικά και αρχίζουν να ανανεώνουν τη καθολική θεολογία, σημειωτέον ότι έχουμε μεγάλο πρόβλημα και με το ίδιο το Βατικανό και γιαυτό στην αρχή υπάρχουν παρεμβάσεις στη Σορβόννη, που ήτανε το πανεπιστήμιο του καιρού εκείνου με τους θεολόγους επι κεφαλής, παρεμβάσεις και μάλιστα καταδικαστικές. Για να μην γίνονται παρεμβάσεις, για πρώτη φορά στην ιστορία καθιερώνεται το άσυλο. Το άσυλο καθιερώνεται τότε για να μην κάνουν παρεμβάσεις στις διοικήσεις του Παρισιού, στη δουλειά των Θεολόγων που δούλευαν ανανεωτικά τότε στη Σορβόννη. Από τότε αρχίζει το άσυλο και για αυτό ειδικά τον σκοπό, για να μην υπάρχουν παρεμβάσεις στην επιστημονική αναζήτηση των ανθρώπων. Εν πάσει περιπτώσει λοιπόν ακολουθεί η πολύ δύσκολη και άσχημη στιγμή ας πούμε του 1204 με τις αγριότητες των νικητών οι οποίοι όμως κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη για έναν ειδικό λόγο, προσχηματικά γιατί το 1182 είχε γίνει ένα μεγάλο πογκρόμ στην Κωνσταντινούπολη και σκότωσαν έκλεψαν τις περιουσίες των Λατίνων και σκότωσαν πολλούς Λατίνους, τότε η Βενετία ζήτησε αποζημίωση, η Κωνσταντινούπολη είπε ουκ αν λάβεις παρά του μη έχοντος, και τους το φύλαξαν, όταν ήρθε η ώρα μπήκαν στη Κωνσταντινούπολη και τα έκαναν γης μαδιάμ. Αλλά ήτανε του 1182 η ανταπόδοση.
Εν πάσει περιπτώσει όσο περνάει ο χρόνος τόσο αυτή η εντός εισαγωγικών γεωγραφική διαφοροποίηση γίνεται σαφής, και αυτή η γεωγραφική διαφοροποίηση γίνεται ένα σαφές διαφορετικό υπόστρωμα. Τόσο σαφές ώστε τον 14ο 15ο αιώνα οι Βυζαντινοί να λένε ότι καλλίτερα φακιόλι τουρκικό παρά τιάρα παπική, και γιαυτό τον λόγο και δεν κατελήφθη η Κωνσταντινούπολη, παρεδόθη στους Τούρκους, ήταν επιλογή ιστορική, να ‘ρθουν οι Τούρκοι κι όχι οι παπικοί την ώρα εκείνη της μεγάλης παρακμής. Όχι ότι υπεγράφη, υπήρχε ένα κλίμα που ευνοούσε ακριβώς αυτό το στοιχείο, και όπερ και εγένετο. Το αποτέλεσμα ποιο είναι; Ότι ο μεγάλος και πανάρχαιος διαχωρισμός μεταξύ Ανατολής και Δύσεως άλλη μια φορά εμπεδώθηκε και επανήλθε, και ποιο είναι το στοιχείο που μπορούμε να πούμε καταστατικά μας επιτρέπει να χαρακτηρίσουμε με έναν ορισμένο τρόπο που επιτρέπει τη διαφοροποίηση, την Ανατολή από τη Δύση; Το γεγονός ότι η Ανατολή είναι ο τόπος όπου έχει το έρισμά της η ομάδα και η απολυταρχία, ενώ η Δύση ήτανε ο τόπος εκείνος που αναπτύχθηκε σιγά-σιγά η ατομικότης και μαζί μ αυτή το κράτος. Δηλαδή ο τόπος όπου υπάρχει κράτος δικαίου, που υπάρχουν θεσμοί, που υπάρχουν κανόνες απέναντι στους οποίους οι άνθρωποι, λογοδοτούν, υπακούουν, τους παραβαίνουν και υπάρχουν συνέπειες, κι όλα αυτά τα πράγματα. Αυτά τα χαρακτηριστικά τα οποία διατηρούνται έκτοτε ποικιλομόρφως και στον τόπο μας, και στις χώρες πιο βόρεια στους Ρώσους, στους Σέρβους κτλ. κι αντιστοίχως στην Δύση, αυτά τα χαρακτηριστικά ως άξονας, παραμένουν μέχρι τώρα και αυτό μας επιτρέπει να καταλάβουμε ότι στις χώρες αυτές του τύπου, η απολυταρχία η το διαλυμένο κράτος είναι κανόνας, ενώ στις πόλεις ας πούμε τις δυτικές έχουμε το μεγάλο δυτικό επίτευγμα που λέγεται κράτος, γιατί το κράτος με την έννοια του θεσμικού παράγοντα, εγγυητή της κοινωνικής συνοχής, δηλαδή το κράτος ως πολιτική εγγύηση της κοινωνικής συνοχής, είναι γέννημα και θρέμμα της Δύσεως. Το κράτος αλλού δεν υπήρξε, μόνο ως απολυταρχικό σύστημα. Στο Βυζάντιο ας πούμε μέχρι τον τελευταίο αιώνα ο βασιλεύς ήταν έμψυχος νόμος, ήταν ο ίδιος νόμος. Υπήρχαν όλοι οι νόμοι αλλά αυτοί οι νόμοι έπρεπε να γίνουν αποδεκτοί από τον ίδιο κάθε φορά, η να ερμηνευθούν από τον ίδιο κάθε φορά κατά το δοκούν. Ενώ ήδη από το 1215 με τη Magna Charta δεν μπορούσε ο Βασιλιάς στη Βρετανία να αποφασίζει αν δεν αποφάσιζαν οι Βαρόνοι, για πρώτη φορά έχουμε συστήματα αντιπροσωπεύσεως τα οποία σιγά-σιγά οργανώθηκαν ας πούμε θεσμικά, και πήραν τις διαστάσεις που έπρεπε αν πάρουν. Εκεί είναι και οι μεγάλες αδυναμίες των ανατολικογενών ας πούμε κοινωνιών που έχουν σχέση με το κράτος, και θα πούμε ακριβώς γιατί δεν έχουν καλή σχέση με το κράτος, δηλαδή με τη συνύπαρξη ελευθέρων πολιτών και ελευθεριών μέσω του αυτοπεριορισμού.
Γιατί τα κοινωνικά συμβόλαια, το κράτος του Λεβιάθαν, όλα αυτά τα πράγματα ήταν μια συνύπαρξη πολλών υπό – νόμων, υπό των νόμων, μέσα στον αυτοπεριορισμό, δηλαδή είχαμε ένα άτομο αυτόνομο σχετικώς εν σχέση με το κράτος, η στην Ανατολή ένα άτομο απορροφημένο απολύτως και παραδομένο στην κοινωνική εξουσία. Όπου υπήρχε αυτό η συνέχεια αυτής της παραδόσεως ως πνεύμα είναι μία συνέχεια, την οποία ξέρουμε πάρα πολύ καλά εμείς σήμερα και που έχει να κάνει με μία παθογένεια των κρατών. Η Ρωσία δεν μπόρεσε παρά να κάνει την σημερινή απολυταρχική Ρωσία, πήγε να κάνει ο Γέλτσιν δήθεν δημοκρατία διελύθει το σύμπαν, δεν έμεινε τίποτα, οι ολιγάρχες τα διέλυσαν όλα, ήρθε ο Πούτιν και με την ιδιότυπη απολυταρχία του, ξεκαθάρισε τα πράγματα κανονίζοντας τους δημοσιογράφους, φυλακίζοντας ολιγάρχες, κανονίζοντας τα πράγματα, αλλάζοντας και ερμηνεύοντας κατά το δοκούν το σύνταγμα. Δεν είναι λοιπόν θέλω να πω τυχαίο ότι το κεντρικό μας πρόβλημα είναι το κράτος, είναι δηλαδή η αδυναμία υπάρξεως δημοσίου χώρου με κανόνες οι οποίοι ισχύουν έναντι πάντων, τους οποίους οι άνθρωποι καλούνται να σεβαστούν και που όταν τους παραβούν, βεβαίως θα αντιμετωπιστούνε και θα τιμωρηθούν. Αυτή η βαθειά συνύπαρξη του κράτους, της κυβερνήσεως, του δημοσίου χώρου, εκφράζεται με έναν τρόπο ιδεώδη κάθε φορά που έχουμε μια καινούργια κυβέρνηση, από την ανάγκη διορισμού γενικού γραμματέως υπουργείου. Ο διορισμός γενικού γραμματέως στα υπουργεία, είναι η άμεση επέμβαση της κυβερνήσεως επι του κράτους, και η αδυναμία υπάρξεως αυτονόμου δημοσίου.
Αυτοί οι γενικοί γραμματείς και άλλοι δέκα χιλιάδες άνθρωποι, όποτε αλλάζει η κυβέρνηση καταλαμβάνουν τις θέσεις του ελεγκτικού μηχανισμού. Στις Ευρωπαϊκές χώρες το Δημόσιο είναι Δημόσιο, δεν παν να κάνουν ότι θέλουν οι κυβερνήσεις, το δημόσιο έχει την αυτονομία του, την ανεξαρτησία του και υπ αυτή την έννοια έχει έναν διαφορετικό χαρακτήρα και μια λειτουργικότητα, μπορεί να προσφέρει υπηρεσίες ανεξαρτήτως συναλλαγής, ανεξαρτήτως πελατειακών σχέσεων. Αντιθέτως στις χώρες αυτού του τύπου που ξεκινάνε από την Κύπρο και μπορούν να φθάσουν μέχρι το Βλαδιβοστόκ, μέσω Βαλκανίων κτλ. έχουμε ακριβώς το αντίθετο, το κράτος καταλαμβάνεται από τα κόμματα και τα κόμματα, τύπος κυβέρνησης δηλαδή, αναπτύσσουν μια πολιτική πελατειακών σχέσεων προκειμένου να διαιωνίζουν η να διατηρούν την εξουσία τους για μεγάλο χρονικό διάστημα εις βάρος του δημοσίου χώρου. Για αυτό δεν έχουμε κράτος, και για αυτό το λόγο επειδή το κράτος είναι τόπος ας πούμε διορισμών η ήτανε, για αυτό επιζητούσαμε και την κρίση, η κρίση σημαίνει μια αμετροέπεια εις τους διορισμούς και μια προστασία του κρατικού παράγοντα σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην μπορεί να υπάρξει δημόσιος χώρος. Άρα τα πάντα εξηρτώντο από τις σχέσεις και τις διαπλοκές μεταξύ πολιτών και πολιτικών, με αποτέλεσμα βεβαίως την πλήρη κατάρρευση αυτήν που ζούμε σήμερα. Εξ ου και τα θέματα δεν είναι τα δάνεια και όλα αυτά τα πράματα, το θέμα είναι μία νοοτροπία και μία παράδοση βαθιά, η οποία δεν μας αφήνει περιθώριο να καταλάβουμε την διάκριση δημοσίου χώρου και κυβέρνησης. Αυτό φαίνεται σε δύο παραδείγματα πολύ χαρακτηριστικά.
Όταν ο Καποδίστριας, το μεγαλύτερο λαχείο που έτυχε να ρθει στη Ελλάδα, ζήτησε να μπούνε φόροι, τον εξετέλεσαν, γιατί οι φόροι σήμαιναν ότι έπρεπε να πληρώσω για το σχολείο κάποιου τον οποίο δεν γνωρίζω, και ο οποίος είναι στη Άμφισσα, και που λέει ο Μαυρομιχάλης εγώ δεν έχω κανέναν λόγο να πληρώσω για αυτόν, εγώ να πληρώσω για τους συγγενείς μου και για τους συντοπίτες μου.
Η έννοια δηλαδή της αφηρημένης ενώσεως των πολλών υπό-νόμων, υπό των νόμων, ήταν αδιανόητη. Το μέγιστο λαχείο λοιπόν, έφυγε από τη μέση, ήτανε η πολύ σημαντική στιγμή εκείνη. Κι ένα δεύτερο χαρακτηριστικό.
Στα σπίτια μας, στου καθενός μας, τα σπίτια είναι πεντακάθαρα, οι δρόμοι είναι βρώμικοι, δεν θέλουμε τον δημόσιο χώρο, δεν τον καταλαβαίνουμε και για αυτό οι πόλεις μας είναι σαν κοτέτσια. Ενώ αντιθέτως όταν ο Hansen και οι πρώτοι ας πούμε αρχιτέκτονες που ήρθανε με τον Όθωνα άρχισαν να φτιάχνουν τις πόλεις, είτε είναι η Σύρος, είτε είναι η Αθήνα, φτιάχναν κομψοτεχνήματα, μετά όμως ήρθε το βαθύ ένστικτο του κοτετσιού και έφτιαξε τις πόλεις που ‘χουμε κάνει, όταν κατεβαίνει κανείς με το αεροπλάνο στην Αθήνα νομίζει ότι βλέπει σκουπιδοτενεκέ.
Δεν υπάρχει πόλις, δεν υπάρχει πράσινο, δεν υπάρχει τίποτε από αυτά τα οποία θυμίζουν δημόσιο χώρο. Και επι πλέον υπάρχει ένα ιστορικό πάρα πολύ σημαντικό, μετά τον 6ο αιώνα σεισμοί λοιμοί και καταποντισμοί τεραστίας εκτάσεως συνέβησαν στην Ανατολική αυτοκρατορία, και έτσι εκτός από την Κωνσταντινούπολη κατέρρευσαν όλες οι πόλεις. Η Πόλη έχασε τον μισό της πληθυσμό από αρρώστιες, μετά, ήτανε 500.000 κι έμειναν 250.000. Οι πόλεις άρχισαν να ξαναχτίζονται τον 9ο αιώνα, Ιουστινιανός. Αλλά πια δεν υπήρχε δημόσια αντίληψη του χώρου, και για αυτό το λόγο φτιάχναν στη κορυφή του βουνού το φρούριο, και μετά από κάτω άναρχα οι κατοικίες, γιαυτό δεν έχουμε την αίσθηση του δημοσίου χώρου ποτέ, ούτε τον σεβόμαστε, ενώ αντιθέτως όταν στη Βενετία τα πράγματα πήρανε δρόμο, δημιουργήθηκαν τα σπίτια των δόγηδων, τα δικαστήρια, η ρυμοτομία είχε αυτόν τον χαρακτήρα, εμείς δεν έχουμε δημόσιο χώρο. Υπ αυτή τη έννοια δομικά, ψυχικά, στο επίπεδο των νοοτροπιών, είναι κάτι το οποίο δεν μας πηγαίνει. Το αποτέλεσμα είναι ότι όταν ήρθε η ώρα της Αναγεννήσεως τον 15ο αιώνα, η Αναγέννηση δεν μπορούσε να γίνει ποτέ στην Ανατολή.
Η Ελλάδα είναι μια χώρα χωρίς αναγέννηση, δηλαδή με αναξιοποίητο τον λόγο, με αναξιοποίητη τη λογική, με αναξιοποίητη την σχέση με τα πράγματα, και με αξιοποιήσιμη μόνο τι σχέση με τα έσχατα, εξ ου και ο τεράστιος συναισθηματισμός μας, θα ήμασταν λογικότεροι χωρίς να χάνουμε συναίσθημα αν μπορούσαμε να ασχοληθούμε και με την ταπεινή πραγματικότητα. Αυτό βγήκε από την ιστορία και βγήκε εντυπωσιακά στο θέμα του κράτους.
Για αυτό τον λόγο εάν σκεφτούμε να αρχίσει μια αναγέννηση στη σύγχρονη Ελλάδα, η αναγέννηση αυτή θα έγκειται στη ανεξαρτησία του δημοσίου από την κυβέρνηση και τα κόμματα, αν το αντέξουνε οι νοοτροπίες μας αυτό.
Έναν φίλο μου τον πιάσαν οι αστυνομικοί γιατί έτρεχε γρήγορα, πλήρωσε κανονικά αδιαμαρτύρητα και πήρε στο τηλέφωνο έναν φίλο του και του το είπε και ο φίλος του λέει θα το κανονίσω εγώ, μα δεν σου ζήτησα εγώ να κανονίσεις τίποτα του απαντά ο φίλος μου, α λέει θα το φτιάξω εγώ αμέσως το πράγμα. Δηλαδή βλέπει, αμέσως ο άλλος, προσφέρει φιλική εξυπηρέτηση με παράβαση κανόνα. Και είναι ο ίδιος άνθρωπος του θεσμού, δεν είναι άνθρωπος τυχαίος εξωθεσμικός, αυτό συνέβη σήμερα. Λοιπόν τι είναι το κράτος; Γιατί αξίζει τον κόπο να το καταλάβετε. Κάνω όλες αυτές τις περιπλοκάδες γιατί ενδιαφέρει να κατανοήσουμε το δικό μας το κράτος. Τι είναι το κράτος; Πρέπει να ξέρουμε ότι το κράτος γεννιέται το 1300, είναι γέννημα του 1300. Δηλαδή μεταξύ 1000 και 1300 έχουμε τη ανάδυση όπως λένε οι ιστορικοί του κράτους και την ολοκλήρωση του σχήματος, το 1600 -1700 είναι συγκεκριμένο μόρφωμα, δηλαδή το κράτος.
Δεν είναι οποιαδήποτε εξουσία το κράτος, είναι ειδικός τύπος οργανώσεως, στα πλαίσια του οποίου αντιπροσωπεύονται οι πολίτες και η πολιτική τους συνοχή, εξασφαλίζεται ακριβώς από ένα σύστημα θεσμών, από ένα σύστημα νόμων.
Το κράτος λοιπόν αναδύεται εκείνη την περίοδο. Τι ξεπερνάει το κράτος;
Ξεπερνάει μια προηγουμένου τύπου χαρακτήρος κοινωνική συγκρότηση, όπου είχε βάση τις σχέσεις του αίματος δηλαδή την οικογένεια, τις σχέσεις εντοποιότητος, δηλαδή το χωριό την περιφέρεια, τη θρησκεία, τις συντεχνίες, τα σινάφια.
Είχαμε δηλαδή τέτοιου τύπου ομαδικότητα η οποία βασιζότανε σε στενούς δεσμούς είτε αίματος, είτε συντροφικότητος, και η οποία απέκλειε κάθε σχέση με το άγνωστο, δεν μπορούσε δεν χωρούσε αυτό το στοιχείο του αγνώστου.
Το οποίο σημαίνει, τι σημαίνει; Oτι η διεκδίκηση αυτού του τύπου των κοινωνιών, ήταν μια διεκδίκηση επιβιώσεως, και όχι ενεργοποιήσεως των δημιουργικών δυνάμεων ας πούμε της ομάδος.
Το κράτος και γιαυτό η Δύση πήρε πάνω κεφάλι και διαφοροποιήθηκε απ όλον τον υπόλοιπο κόσμο, επειδή είναι συμβίωση ελευθέρων, των ανθρώπων, γιαυτό το λόγο ελευθερώνει δυνάμεις.
Η οικογένεια, η μικρή κοινότητα, η χωρική κοινότης κτλ, βασίζονται στην επανάληψη ηθών εθίμων, και επιβεβαίωση δεδομένων νοοτροπιών.
Δεν απελευθερώνονται δυνάμεις, η δε τάξη επιβάλλεται από μία απολυταρχική εξουσία η οποία είναι όποια να ‘ναι, ο νόμος είναι ο αφέντης ας πούμε.
Υπ αυτή την έννοια λοιπόν το κράτος, το οποίο παίρνει αποφάσεις, και του οποίου οι αποφάσεις μπορούν να χωρέσουν, να ενσωματώσουν, κι άλλες περιοχές.
Η αρχαία πόλις δεν μπορούσε να ενσωματώσει άλλους, για αυτό σκοτωνόντουσαν συνέχεια οι Θηβαίοι, οι Σπαρτιάτες, και οι Αθηναίοι. Ούτε η αρχαία αυτοκρατορία μπορούσε να το κάνει, παρά μόνο με όρους κυριαρχικής επιβολής, Μακεδόνες, Ρωμαίοι κτλ. Το κράτος το σημερινό, το Νεώτερο κράτος επειδή ακριβώς είναι ανοιχτό στη χωρητικότητα, είναι ανοιχτό στο Νέο, και ως ανοιχτό στο Νέο κάνει δημιουργική χρήση των ανθρωπίνων πόρων, των ανθρωπίνων δυνατοτήτων.
Είναι μια καινούργια πραγματικότητα και για αυτό, μόνο καθυστερημένοι λαοί υπάρχουν χωρίς κράτος, η δεινοπαθούντες λαοί θα ‘χουνε ένα κράτος προβληματικό.
Είναι πολύ σημαντικό να δούμε τον τύπο του κράτους και τον τύπο της κοινωνίας σήμερα, και να κοιτάμε και να συγκρίνουμε μ αυτά που συμβαίνουνε στον τόπο μας, στο κράτος μας, και από αυτά τα οποία εμείς κάθε φορά διεκδικούσαμε κάτι τι, το κάτι τι μας.
Επομένως λοιπόν αυτή η μονιμότητα των θεσμών που διαμορφώνει την συνοχή του όλου, πέρα από το αίμα, την γνωριμία κτλ, επιτρέπει ακριβώς να έχουμε ένα κράτος, ένα μόρφωμα, όπου δεν είναι η συνύπαρξή μας προϊόν γνωριμίας, αλλά προϊόν ανάληψης τρόπου ζωής, ο οποίος διαφοροποιείται ριζικά από τον τρόπο ζωής του δάσους. Η πόλη όπως την ανακάλυψαν οι αρχαίοι Έλληνες είναι τρόπος ειρηνικής συνυπάρξεως εκτός του δάσους, διότι στο δάσος μόνο αλληλοσφαγή υπάρχει, το χειρότερο ζώο ας πούμε το δυνατότερο, τρώει το πιο αδύναμο. Άρα λοιπόν το πρόβλημα είναι η μετάβαση.
Πως περάσαμε από τις οικογένειες και τους τόπους της εντοποιότητος λένε οι χρονογράφοι. Περάσαμε γιατί σίγα-σίγα με τον χρόνο, με τους χρόνους δηλαδή, κατάφεραν αυτοί που συνέλαβαν αυτή την ιστορία να δώσουν, να βρουν το ψυχολογικό θεμέλιο αυτής της μετακινήσεως. Το ψυχολογικό θεμέλιο αυτής της μετακινήσεως είχε να κάνει ακριβώς με την μεταφορά στο κράτος, με την μεταφορά ας πούμε στη θεσμική ύπαρξη του κράτους, των ηθικών δεσμών που υπήρχαν στην οικογένεια και στην εντοπιότητα. Πως; Με την υψηλή παροχή ασφαλείας και εννόμου τάξεως που το κάνουν. Τι μας δένει με την οικογένεια και με το χωριό κτλ; Μας δένει μια γνωριμία η οποία επιτρέπει ηθικούς δεσμούς, και δεσμούς εμπιστοσύνης.
Τι είναι εκείνο το καινούργιο που φέρνει το κράτος; Oτι αυτούς τους ηθικούς δεσμούς αγάπης και εμπιστοσύνης, τους περνάνε σε μια έννομη τάξη, στην αρχή από κράτος γίνεται πατρίδα, πατριωτισμός, και μετά, εθνικισμός. Τον εθνικισμό τον βλέπουμε όλοι, το είδαμε και προχθές, υπάρχουνε βαθμοί συγκινήσεως υψηλοί, τέτοιοι που θα μπορούσαν να θυμίζουν εσωτερικές σχέσεις οικογενείας. Αυτή η μεταφορά ηθικών δεσμών ήτανε εκείνη η οποία στερέωσε ψυχολογικά το κράτος, και το οποίο με τη μορφή του έθνους στερεώθηκε ακόμη περισσότερο επι το θετικότερο αλλά και επι το αρνητικότερο, γιατί με έναν ξέφρενο εθνικισμό ξέρουμε τι προβλήματα μπορεί να υπάρξουν. Να πούμε λοιπόν εδώ ότι στη διάπλαση του κράτους έπαιζε μεγάλο ρόλο αυτή η συνοχή, την οποία ετεκμηρίωνε και  εθεμελίωνε τελικά μια μη αναγνωρισμένη αντιπροσωπευτικότης.
Από τον 2ο και 3ο αιώνα η αντιπροσωπευτικότης στα δυτικά κράτη των οποίων θεμελιωτές ήταν οι Γάλλοι και οι Βρετανοί. Οι Γερμανοί φτιάξανε κράτος τον 17ο αιώνα με 18ο. Γιατί είχαν πάρα πολλά μικρά κρατίδια κομητείες κτλ, που σφάζονταν μεταξύ τους. Οι Γάλλοι και οι Βρετανοί ανακάλυψαν πρώτοι το κράτος, και το ανακάλυψαν με όρους αντιπροσωπευτικότητος που λέμε, με όρους συνδυασμού οικονομίας και δικαίου. Με όρους που στα δικαστήρια ήδη από τον 2ο τον 3ο αιώνα είχαν ενόρκους, ενώ υπήρχε απόλυτη αυθαιρεσία απ οπουδήποτε αλλού, οι άρχοντες αποφασίσουν ότι να ‘ναι και όπως τους αρέσει. Χωρίς αίσθημα δικαίου δε υπάρχει κράτος, σκεφθείτε ένα κράτος όπου οι κυβερνήσεις συνεχώς φτιάχνουν νόμους τους οποίους παραβιάζουν, εν ετι 2015 η 2010 η δεν ξέρω τι.
Τι διαφορά έχουν οι 7 αιώνες εμπειρίας τους οποίους εμποδίζουν βαθύτατες νοοτροπίες, στις οποίες το αίμα δεν έχει καταφέρει, και η συγκίνηση να μεταφερθεί στο επίπεδο εκείνο, στο οποίο θα μετονομαστεί θα γίνει αισθητό ως σε ανώτερο επίπεδο, ηθικοί δεσμοί απέναντι σε αγνώστους, και πολύ φυσικότερα μετά στο σύγχρονο κράτος, πάμε σε ιδανικές πραγματικότητες τις οποίες ακόμη δεν μπορούμε να φανταστούμε, θα δούμε τι ακριβώς θα γίνει.
Εν πάσει περιπτώσει λοιπόν στην περίπτωση του Ανατολικού κράτους στο οποίο οι νοοτροπίες μας δίνουνε το προβάδισμα, διότι η συγγένεια θα σου κάνει το χατίρι, ο υπουργός ο οποίος είναι δικός σου, συγγενής σου, συντοπίτης σου κτλ. Αυτομάτως λοιπόν διαμορφώνουν ένα έλλειμμα, κάτι ατροφικό στο κράτος, το οποίο είναι πάρα πολύ σημαντικό.
Από τη στιγμή που δεν υπάρχει νόμος και ευθύνη απέναντι του νόμου, από τη στιγμή αυτή κυριαρχεί η γνωριμία και η ζεστασιά των ανθρώπων μεταξύ τους, επικρατεί ως κανόνας θεμέλιο στη ζωή ενός κράτους το συναίσθημα, και η ευνοϊκή η αρνητική διάθεση. Ο λόγος για τον οποίο στην Ελλάδα είμαστε ακραία συναισθηματικοί και πολύ συμπαθητικά συναισθηματικοί, οφείλεται στο γεγονός ότι δεν έχουμε ανάληψη ευθύνης, με την έννοια πια του αντικειμενικού κανόνα.
Το συναίσθημα ενώ είναι πλούτος ανθρώπου, εάν παραμείνει μόνο του και ακανόνιστο, δεν αφήνει κανένα περιθώριο για αποδοχή κανόνος. Έτσι στο όνομα της απόλυτης γλυκύτητος των συναναστροφών μας, διαλύουμε την κοινωνική μας ύπαρξη μεθοδικά. Υπάρχει λοιπόν ένα τέτοιο στοιχείο το οποίο ακριβώς αυτό είναι πίσω από τις εκάστοτε κρίσεις που περνάμε. Γιατί μη ξεχνάμε έχουμε κρίσεις τουλάχιστον 5 φορές στην νεώτερη ιστορία μας και δεν ξέρουμε πόσες φορές ακόμη θα έχουμε. Αυτό όμως, όταν δηλαδή το συναίσθημα κυριαρχεί δεν έχουμε πια την δυνατότητα να εσωτερικεύσουμε κανόνες συναινέσεων και συνυπάρξεως.
Μπροστά στον δικό μου δεν υπάρχει περίπτωση να έχει το προβάδισμα ένα πρέπει, το πρέπει είναι μόνο του συγγενούς μας, το πρέπει είναι μόνο του δικού μου ανθρώπου. Δεν μπορώ να εσωτερικεύσω, να πω α αυτός είναι ο κανόνας, είσαι αδερφός μου αλλά δεν έχει σημασία, ο κανόνας είναι κανόνας. Εξ ου και αυτό δημιουργεί συνθήκες τρομακτικής παθητικότητος, τα παιδιά μένουν σπίτι μέχρι τα 35 τα παιδιά στην Ευρώπη στα 18 φεύγουν, οι μεν ανοίγουνε φτερά οι άλλοι τρώνε από τη σύνταξη του παππού. Και βλέπουμε τώρα στις τηλεοράσεις να λένε τι θα γίνει τι θα δώσω τώρα στα παιδιά μου, που θα παίρνω τετρακόσια ευρώ. Τι θα δώσω στα εγγόνια μου, χώρια οι ανεργίες κι όλα αυτά τα πράγματα.
Άρα όταν δεν εσωτερικεύονται οι κανόνες συναινέσεως ζούμε σε μόνιμο διχασμό.
Ο μόνος τρόπος να καταλαβαίνουμε είναι να σφαζόμαστε είτε αυτό λέγεται Πασόκ είτε Νέα Δημοκρατία είτε λέγεται Σύριζα είτε λέγεται Αριστεροί είτε οτιδήποτε. Μόνο όταν εσωτερικεύονται οι κανόνες της ευθύνης μπορούμε να καταλάβουμε τη λογική της συμφωνίας. Μα τίποτε από όλα αυτά που μας καταπιέζουν δεν είναι άλογο όλα είναι απολύτως λογική, όλα απολύτως, δεν μπορούμε όμως γιατί δεν έχουμε εσωτερικεύσει αυτό το πράγμα, μόνο το συναίσθημα είναι διαιρετικό, γιατί το συναίσθημα με θέλει σ αυτό που μ αρέσει, κι σ αυτό που δεν μ αρέσει, όχι σ αυτό το οποίο μπορώ να συμφωνήσω.
Επομένως έχουμε μια δομή νοοτροπίας πια εξαιρετικά κρίσιμη η οποία ακριβώς αυτή η δομή της νοοτροπίας, δεν μας επιτρέπει να συμφωνούμε. Για αυτό καμιά φορά όταν συμβαίνει όπως πρόσφατα ψηφίσανε τα μνημόνια ο Μειμαράκης και οι άλλοι, ήταν σπουδαίο πράγμα, μετά γυρίσαν όλα γιατί δεν μπορούσε να συνεχιστεί περισσότερες από λίγες μέρες αυτή η ιστορία. Αλλά έχει σημασία αυτό, έχει σημασία γιατί πια οι ίδιες οι πεποιθήσεις, οι ίδιες οι ανάγκες, δεν μας επιτρέπουν να πάμε στη συναίνεση που σημαίνει, ν’ αρχίσουμε απ τις αδυναμίες μας. Συναινώ όταν δεν ξεκινώ απ το δίκιο μου αλλά ξεκινώ από την αδυναμία μου, τότε μπορώ να μπω στη θέση του άλλου γιατί κάθε συμφωνία είναι ότι λιγάκι μπαίνω και στη θέση του άλλου. Δεν μπορεί να συμβεί λοιπόν αυτό, δεν μπορώ να συναινέσω όταν δεν αρχίζω από την αδυναμία μου.
Και όταν πια ζω καθαρά με τέτοιους όρους αδυναμίας συναινέσεως, αλληλοσπαραγμού, και όλα αυτά τα πράγματα, βεβαίως παθαίνω ζημιές στην ιστορική μου ζωή, οι οποίες με τη σειρά τους έχουν ένα έλλειμμα, το έλλειμμα αυτοπεποιθήσεως.
Όλη αυτή η εθνική μεγαλαρχία, όλες αυτές οι συνωμοσιολογίες, όλα αυτά τα που ξέρουμε, οφείλονται στο γεγονός ότι έχουμε τρομακτικό έλλειμμα αυτοπεποιθήσεως, θυμίζουν καταθλιπτικά άτομα που είναι πνιγμένα στις ιδεοληψίες τους, και δεν μπορούν να βρουν άκρη με την πραγματικότητα.
Αν είναι εδώ πέρα ένας ψυχολόγος θα μπορέσει να το εξηγήσει καλλίτερα από μένα, διαβάζοντας μια συμπεριφορά ενός λαού που έχει ταυτόχρονα μεγαλομανία και μανία καταδιώξεως. Από τη μια οι πάντες υποψιάζονται και προσπαθούν να μας εξοντώσουν διότι είμαστε…και από την άλλη είμαστε τόσο σπουδαίοι, ώστε όταν εμείς κάναμε αυτό οι άλλοι τρώγανε βαλανίδια.
Επομένως σημασία έχει εδώ πέρα ότι η καταφυγή σε μεγάλες ιδέες, η, η καταφυγή σε συνωμοσιολογίες προκειμένου να μη σκεφθούμε εμείς τις αδυναμίες μας, δημιουργεί την ανάγκη τη συνθήκη μιας καταθλίψεως με μέτρο της αναπληρώσεως συνεχούς, μιας αναπληρώσεως συνεχούς η οποία έρχεται κάθε φορά, η αναπλήρωση, με μεγάλες ιδέες, από την άκρη της ιστορίας. Όχι μόνο η μεγάλη ιδέα, 1944 – 1922 που το ξέρουμε πολύ καλά, αλλά είναι ότι μας μιλάει το μεγαλειώδες, το τεράστιο παραμύθι εις βάρος του καθημερινού. Όλο το πρόβλημα μας είναι ότι έχουμε εγκαταλείψει την καθημερινότητα, και τρέχουμε για τελικές λύσεις των πάντων.
Αυτό όμως είναι και η ψυχολογία του καταθλιπτικού ανθρώπου, αυτό είναι η κατάθλιψη. Ξέρουμε πολύ καλά ότι στην ανθρώπινη ιστορία μπορεί να έχουμε ψυχολογικά φαινόμενα και σε λαούς.
Επι παραδείγματι οι Γερμανοί επι Χίτλερ είχανε πάθει ένα πατατράκ ψυχολογικό τρομακτικό, το οποίο τους οδήγησε σ αυτήν την φοβερή καταστροφή. Τον Χίτλερ όμως τον ψήφισε το 99%, δεν ήταν ότι μόνος του έκανε ότι έκανε. Άρα κατάφερε να συνεπάρει να μαγέψει το φαντασιακό ενός λαού, που προσπαθούσε πάση θυσία να βρει μια λύση για την τρομακτική ήττα του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, και την επαναφορά ας πούμε μιας καταστάσεως που δεν θα ήτανε η συνθήκη των Βερσαλλιών.
Εάν λοιπόν στον Ελληνικό καρπαζοεισπρακτορισμό των δύο τελευταίων αιώνων το σκεφτούμε καλλίτερα, βρούμε πιο είναι το μόνιμο πρόβλημα και πια είναι μια βαθιά ανάγκη αποφυγής της πραγματικότητος, και επομένως οιουδήποτε στοιχείου το οποίο μας ζητάει να έρθουμε σε επαφή με την πραγματικότητα, είτε είναι λογικό στοιχείο είτε είναι η καθημερινότητα με πολύ ταπεινές απαιτήσεις, και μόνο να σκεφθεί κανείς ότι τον Ιανουάριο βγαίναμε και ξαφνικά μπαίνουμε με 90 δις στο κεφάλι στα καλά καθούμενα απ τη μια μέρα στην άλλη, καταλαβαίνει, τι πρόβλημα φαντασιώσεων μπορεί να υπάρχει προκειμένου να απωθηθεί το πραγματικό. Δεν αναφέρομαι σε ειδικές πολιτικές καταστάσεις αναφέρομαι στην ανάγκη για παραμύθι.
Η ανάγκη για παραμύθι έρχεται από τη στιγμή που δεν τολμάμε να μας σκεφθούμε, να δούμε ποιές είναι οι αδυναμίες μας, γιατί δεν τα βρίσκουμε.
Τι τρομερά προβλήματα είναι αυτά που δεν μπορούμε να τα βρούμε;
Kαι που εδώ τώρα θα δούμε και άλλα προβλήματα που έρχονται. Τώρα έρχεται το προσφυγικό. Προσφυγικό σημαίνει τουλάχιστον 500.000 πρόσφυγες στην Ελλάδα το μήνα.
Χωρίς εθνική πολιτική με ορίζοντα 15ετία δεν γίνεται τίποτα. Επείγει αυτό το πράγμα, πρέπει να δοκιμαστεί αυτή η ιστορία τώρα που τα πράγματα είναι δύσκολα πια. Επομένως όλα αυτά τα οποία συζητούμε οδηγούν σε μία ασφυξία για να αποφευχθεί απλώς η πραγματικότητα, και για να αντικατασταθεί αυτή η πραγματικότης αποκτά ιδεολογικά έτσι συστήματα, όπου οι ιδεολογίες αντικαθιστούν την αντίληψη και την συνείδηση.
Βλέπουμε λοιπόν ότι αυτό το κρίσιμο στοιχείο το οποίο κορυφώνεται στη σχέση μας με το κράτος, και που βεβαίως το βρίσκουμε πολύ καθαρά σ αυτή την παθολογία που σας περιέγραψα πριν, την πλήρη κυριαρχία του δημοσίου της κυβερνήσεως, αυτό είναι τρομακτική ανωμαλία.
Αυτό το πράγμα επιβάλλει μια διαφορετική πλέον τοποθέτηση, και αυτό είναι το στοιχείο του οποίου ο τελικός παρανομαστής και το τελικό συμπέρασμα είναι, πάση θυσία στη Ευρώπη, για να γυρίσουμε στον τίτλο, μετά από όλη αυτή τη φλυαρία.
Το εμείς και η Ευρώπη, έχει μια σημασία εδώ, ότι αν βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή σε μια σχέση ιδιαίτερη αλλά μέσα στη Ευρώπη, πρέπει να κρατηθεί οπωσδήποτε αυτό, διότι ακριβώς μόνο με αυτό τον τρόπο τα μεγάλα ελλείμματα θα κρατηθούν, και μια δυνατότητα ανακαινίσεως μπορεί να έρθει από τη μειοψηφία αυτού που είπαμε πριν, μια μετάπλαση του κράτους, και ανάληψη πια του κράτους του πραγματικού του ρόλου, να είναι ο πολιτικός εγγυητής της κοινωνικής συνοχής.
Βεβαίως τα συμπαρομαρτούντα είναι πολλά, οι νοοτροπίες πια αλλάζουν, η κουλτούρα μας σε κάποιο βαθμό δεν μπορεί να βοηθήσει. Γιατί ο ανατολίτης δεν μπορεί σ αυτά τα πράγματα;
Γιατί ο ανατολίτης δεν εσωτερικεύει, ο ανατολίτης ανταλλάσσει συναισθήματα δεν έχει εσωτερική ζωή τέτοια, ώστε να μπορεί τον κανόνα να τον κάνει δικό του, και να αφορά τρίτους και αλλωνών.
Αυτή η εσωτερίκευση λοιπόν είναι εκείνη η οποία λείπει ως στοιχείο από την κουλτούρας μας, και αυτό είναι εκείνο το οποίο χρειάζεται για αν πάρει μπροστά κάτι τι, το οποίο ούτε μπορεί να αποκλειστεί, ούτε μπορεί κανείς να πει ότι βρισκόμαστε πλέον μπροστά σε μια μοιραία και αναπόφευκτη καταστροφή.
Δεν είναι αυτό το σκεπτικό μου, πιστεύω ότι με την κατανόηση των πραγμάτων και με τη παραμονή μας, αλλά και την κατανόηση της παραμονής μας, σε ένα ιστορικό χώρο ο οποίος πέτυχε αυτά τα στοιχεία ακριβώς, κι αυτά του δίνουν τη δύναμή του, μπορούμε όχι μόνο να σταθούμε στα πόδια μας αλλά να ξαναβρούμε τα καλλίτερα κομμάτια του εαυτού μας τα οποία πάνε χαμένα, γιατί ξέρουμε πολύ καλά ότι όταν ένας ρωμιός πάει έξω πετάει, γιατί πάει έξω;
Γιατί μπαίνει σε κανόνες τους οποίους εσωτερικεύει και γίνεται μια χαρά πολίτης, επιστήμονας, επαγγελματίας. Τι έχει γίνει αυτό εδώ το οποίο η κουλτούρα του το αποκλείει εκεί, το περιβάλλον του δίνει τη δυνατότητα να εσωτερικεύσει κανόνες, και σύμφωνα με αυτούς να πορευτεί. Εδώ βλέπουμε ότι και μεγάλες προσπάθειες που έγιναν προς αυτή την κατεύθυνση παράδειγμα ο Καλλικράτης, ο Καλλικράτης ήτανε μια προσπάθεια να περάσουμε από την παλιά χωρική κοινότητα, σε μία κοινότητα η οποία οδηγεί, σε σχέση με το κράτος. Υπονομεύθηκε, να διαλυθεί όσο τίποτα, η μπορεί και να σχεδιάστηκε στραβά πολλές φορές, γιατί το σκεπτικό μπορεί να μην ήταν απολύτως καθαρό.
Βλέπουμε στο οικογενειακό δίκαιο, τον νόμο του 82 και του Παπανδρέου, ήτανε μεγάλης εμβελείας ανανεωτικής, εκεί τα πράγματα μείνανε μόνο στην ευχαρίστηση της αποποινικοποιήσεως της μοιχείας, από εκεί και πέρα δεν προχώρησε η ιστορία περισσότερο, για να καταλάβουμε. Βλέπουμε λοιπόν ότι πια ο δρόμος ως μία ανάταξη περνάει από τη αντίσταση στο κομματικό κράτος.
Από την αντίσταση σε μια απόλυτη σύγχυση κυβερνήσεως και δημοσίου, και επομένως μέσα από αυτή τη σύγχυση κυβερνήσεως και δημοσίου χάνεται η διάσταση του χώρου, η οποία μπορεί να μας φέρει σε επαφή με τη ιστορική πραγματικότητα.
Υπ αυτή την έννοια και υπ αυτό το πρίσμα λοιπόν λέω κι εγώ ότι στο, Εμείς και η Ευρώπη, πρέπει ακριβώς να απαντήσουμε πάση θυσία, Ευρώπη, αλλά για αυτούς ακριβώς τους λόγους που προσπάθησα να σας αναπτύξω. Ευχαριστώ πολύ.